สถานีอุเอโนะ ประตูสู่ภาคเหนือของโตเกียว

สถานีอุเอโนะในเขตไทโตของโตเกียวเปิดในปี 1883 เป็นสถานีปลายทางในโตเกียวของรถไฟนิปปอน และเติบโตเป็นสถานีที่รถไฟขึ้นภาคเหนือของญี่ปุ่นบนสายโทโฮกุ โจบัง โจเอ็ตสึ และชินเอ็ตสึ เริ่มต้นและสิ้นสุดการเดินทาง อุเอโนะจึงถูกเรียกว่าประตูสู่ภาคเหนือของโตเกียว อาคารสถานีสร้างในปี 1932 และในปี 2015 รถไฟหลายขบวนที่เคยสิ้นสุดที่อุเอโนะก็เริ่มวิ่งผ่านสถานีโตเกียวต่อไปยังสายหลักโทไกโด

สถานีปลายทางในโตเกียวของรถไฟนิปปอน

รถไฟนิปปอน ก่อตั้งในปี 1881 ด้วยเงินของเหล่าขุนนางที่มีอิวากุระ โทโมมิเป็นผู้นำ เป็นทางรถไฟไอน้ำเอกชนสายแรกของญี่ปุ่น บริษัทสร้างเส้นทางจากโตเกียวไปทาคาซากิก่อน และในปี 1882 ได้เลือกอุเอโนะเป็นสถานีปลายทางในโตเกียว บนที่ดินแปลงใหญ่ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของวัดสาขาของคันเอจิ วัดประจำตระกูลแห่งหนึ่งของโชกุนตระกูลโทกูงาวะ

เส้นทางจากอุเอโนะถึงคุมางายะเปิดเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 1883 แปดวันหลังอิวากุระเสียชีวิต อาคารสถานีอิฐมาแทนอาคารชั่วคราวในเดือนกรกฎาคม 1885 เส้นทางของรถไฟนิปปอนไปถึงทาคาซากิในปี 1884 และถึงอาโอโมริ ปลายเหนือสุดของเกาะฮนชู ในปี 1891 ซึ่งใช้เวลาเดินทาง 26 ชั่วโมง รัฐเข้าเป็นเจ้าของบริษัทในปี 1906

ประตูสู่ภาคเหนือ

สถานีปลายทางสำหรับขาลงใต้ของโตเกียวคือชิมบาชิ และสถานีปลายทางสำหรับขาขึ้นเหนือคืออุเอโนะ เส้นทางผ่านใจกลางเมืองเชื่อมทั้งสองเข้าด้วยกันเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 1925 เมื่อทางรถไฟยกระดับจากสถานีโตเกียวมาถึงอุเอโนะ และสายยามาโนเตะเริ่มวิ่งเป็นวงรอบ จุดเริ่มต้นของสายหลักโทโฮกุย้ายไปที่สถานีโตเกียว แต่รถไฟทางไกลขึ้นเหนือหลายขบวนยังคงออกจากอุเอโนะ เช่น ฮัตสึการิไปอาโอโมริตั้งแต่ปี 1958 และหลังอุโมงค์เซกังเปิดในปี 1988 ก็มีรถนอนฮกุโตเซไปซัปโปโร

รถไฟของสายหลักชินเอ็ตสึก็ออกจากอุเอโนะเช่นกัน เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 1885 ทางรถไฟจากทาคาซากิมาถึงโยโกกาวะที่ตีนช่องเขาอูซุย และวันนั้นเองโอกิโนยะก็เริ่มขายข้าวปั้นที่สถานีโยโกกาวะ ซึ่งเป็นสถานีที่สองในญี่ปุ่นที่ขายเอกิเบ็น ต่อจากอุตสึโนมิยะ ในเดือนเมษายน 1893 ทางรถไฟรางฟันเฟืองข้ามช่องเขาเปิดใช้ และรถไฟก็วิ่งจากอุเอโนะทะลุไปถึงนาโอเอ็ตสึริมทะเลญี่ปุ่นได้ จนถึงปี 1997 รถไฟทุกขบวนที่ข้ามช่องเขาจอดที่โยโกกาวะเพื่อพ่วงหรือปลดหัวรถจักรสำหรับไต่ขึ้นเขา เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 1958 โอกิโนยะเริ่มขายโทเงะ โนะ คามะเมชิ เอกิเบ็นในหม้อดินเผา ที่โยโกกาวะ และนับแต่นั้นขายไปแล้วมากกว่า 170 ล้านชุด

สถานีปี 1932

อาคารสถานีอิฐถูกไฟไหม้หมดในแผ่นดินไหวใหญ่คันโตปี 1923 งานสร้างอาคารใหม่ซึ่งออกแบบโดยวิศวกรของกระทรวงการรถไฟเริ่มในเดือนมีนาคม 1930 ระหว่างขุดฐานราก คนงานพบกระดูกและอาวุธจากสงครามอุเอโนะ ซึ่งสู้รบกันรอบคันเอจิในปี 1868 สถานีใหม่ซึ่งมีขนาดรองจากสถานีโตเกียวเท่านั้น เริ่มใช้งานเมื่อวันที่ 5 เมษายน 1932 ด้านหน้าของอาคารรอดจากการโจมตีทางอากาศในสงครามโลกครั้งที่สอง และรูปลักษณ์ภายนอกก็เปลี่ยนไปน้อยมากนับแต่นั้น

การออกแบบใช้ประโยชน์จากระดับของพื้นที่ ทางเข้าสำหรับผู้โดยสารขาออกกับทางออกสำหรับผู้โดยสารขาเข้าวางซ้อนกันบนล่าง และทางลอดใต้ลานหน้าสถานีแยกคนเดินเท้าออกจากรถยนต์ สถานีรวมรางผ่านบนระดับยกสูงเข้ากับรางระดับพื้นที่มาสิ้นสุดที่สถานี และอุเอโนะก็เป็นที่รู้จักในฐานะตัวอย่างของผังชานชาลาแบบสถานีปลายทาง รถไฟทางไกลขึ้นเหนือหลายขบวนเข้าออกที่ระดับพื้น

บทกวีของทากูโบกุกับการจ้างงานแบบกลุ่ม

“หนึ่งกำมือแห่งทราย” (ปี 1910) รวมทังกะเล่มแรกของอิชิกาวะ ทากูโบกุ มีบทกวีว่า “คิดถึงสำเนียงบ้านเกิด จึงไปยังฝูงชนในสถานีเพื่อฟังมัน” ในสถานีอุเอโนะมีอนุสาวรีย์ที่จารึกบทกวีนี้

ตั้งแต่ปี 1954 บริษัทและร้านค้าในเมืองใหญ่จ้างคนหนุ่มสาวจากชนบทที่เพิ่งจบมัธยมต้นเป็นกลุ่ม เรียกว่า “ชูดัง ชูโชกุ” (shūdan shūshoku) หรือการจ้างงานแบบกลุ่ม ซึ่งถึงจุดสูงสุดในปี 1964 ด้วยจำนวน 78,407 คนจาก 35 จังหวัด และมีรถไฟพิเศษรวมทั้งหมด 3,000 ขบวนรับส่งพวกเขา ก่อนจะสิ้นสุดในปี 1977 เด็กหนุ่มสาวจากโทโฮกุ นีงาตะ นากาโนะ และภูมิภาคโฮกุริกุ ซึ่งถูกเรียกว่า “คิน โนะ ทามาโงะ” (kin no tamago) หรือ “ไข่ทองคำ” ก้าวลงที่ชานชาลา 18 ของอุเอโนะ ในปี 1964 อิซาวะ ฮาจิโร มีเพลงดังชื่อ “อา อุเอโนะเอกิ” (โอ้ สถานีอุเอโนะ) เพลงที่ให้กำลังใจพวกเขา อนุสาวรีย์ของเพลงนี้ตั้งขึ้นที่สถานีในปี 2003

ชินคันเซ็นกับสายอุเอโนะ–โตเกียว

โทโฮกุชินคันเซ็นและโจเอ็ตสึชินคันเซ็นเปิดจากโอมิยะในปี 1982 และขยายถึงอุเอโนะในเดือนมีนาคม 1985 เมื่อช่วงระหว่างโอมิยะกับอุเอโนะเปิดในวันที่ 14 มีนาคม ชานชาลาสร้างอยู่ใต้ดินชั้นที่ 4 ใต้รางที่ 17 ถึง 20 ชินคันเซ็นไปถึงสถานีโตเกียวเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 1991 ถึงตอนนั้นรถด่วนพิเศษหลายขบวนได้หลีกทางให้ชินคันเซ็นแล้ว และอุเอโนะก็กลายเป็นสถานีของคนเดินทางไปทำงานเป็นหลัก

ตั้งแต่ปี 1925 รถไฟบางขบวนจากทางเหนือใช้รางสำหรับรถเปล่าเพื่อไปถึงสถานีโตเกียว แต่ตั้งแต่ปี 1983 ทำเช่นนั้นไม่ได้ เพราะที่ดินแถวอากิฮาบาระและคันดะถูกนำไปใช้สำหรับชินคันเซ็น ทางเชื่อมใหม่เริ่มสร้างตั้งแต่ปี 2008 โดยแถวคันดะวางรางอยู่เหนือชินคันเซ็นโดยตรง เมื่อสายอุเอโนะ–โตเกียวเปิดในเดือนมีนาคม 2015 รถไฟของสายโทโฮกุ (อุตสึโนมิยะ) ทาคาซากิ และโจบัง ก็เริ่มวิ่งผ่านโตเกียวต่อไปยังสายหลักโทไกโด

สวนอุเอโนะกับอะเมโยโกะ

บนเนินเขาเหนือสถานี คันเอจิก่อตั้งในปี 1624 และวัดส่วนใหญ่ถูกไฟไหม้ในสงครามอุเอโนะ ในเดือนพฤษภาคม 1873 สวนอุเอโนะและสวนอาซากุซะได้รับการกำหนดเป็นสวนสาธารณะแห่งแรกของญี่ปุ่น พิพิธภัณฑ์ซึ่งปัจจุบันคือพิพิธภัณฑ์แห่งชาติโตเกียว และสวนสัตว์อุเอโนะ เปิดในสวนนี้ในปี 1882 ในปี 1924 กระทรวงราชสำนักมอบสวนนี้ให้นครโตเกียว และสวนก็ได้ชื่อว่า อุเอโนะ อนชิ โคเอ็ง “สวนอุเอโนะ ของพระราชทานจากราชสำนัก”

อะเมยะ โยโกโจ หรืออะเมโยโกะ คือถนนตลาดเลียบทางรถไฟยกระดับระหว่างสถานีอุเอโนะกับสถานีโอกาจิมาจิ แผงตลาดมืดเปิดขึ้นที่นี่ในปี 1946 และมีแผงขายลูกอม “อะเมะ” (ame) มากจนถนนได้ชื่อตามร้านลูกอม การลดราคาอาหารและอาหารทะเลช่วงปลายปีกลายเป็นภาพหนึ่งของโตเกียว

แหล่งอ้างอิง

• Kotobank, "Ueno Station"
• Kotobank, "Takasaki Line"
• Kotobank, "Ueno-Tokyo Line"
• Kotobank, "Tōhoku Shinkansen"
• Kotobank, "Group employment"
• Kotobank, "A Handful of Sand"
• Kotobank, "Ueno Onshi Park"
• Kotobank, "Ameya Yokochō"
• Taito City, "Thinking of Ueno Station"
• Taito City, "Relocation of the 'Aa Ueno-eki' song monument"
• Kajima Corporation, "The history of Ueno Station"
• National Diet Library, "What railways changed: town planning"
• National Diet Library, "Column: Ueno Park"
• Onoda Shigeru, "100 years of the Yamanote loop" (Tokyo Metropolitan Library lecture handout)
• JR East, JRE Media, "Ueno Station ground-level platform event"
• Oginoya, chronology
• Oginoya, "Tōge no Kamameshi"

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

• Suicasmo / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, 2021
• Kōyō Ishikawa / Wikimedia Commons, Public domain, 1933
• Nyao148 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, 2016