ร้านอาหารใต้ทางรถไฟที่ยูรากุโจใจกลางโตเกียว ตั้งอยู่ในซุ้มโค้งของสะพานรถไฟยกระดับอิฐที่สร้างเสร็จในปี 1910 และยังรองรับรถไฟอยู่จนทุกวันนี้ ทางรถไฟถูกยกขึ้นเหนือถนนเพื่อให้รถไฟข้ามเมืองได้โดยไม่มีจุดตัดทางรถไฟ และสร้างเป็นซุ้มโค้งเรียงต่อกัน จึงเหลือพื้นที่ที่แยกเป็นช่อง ๆ ในระดับถนนใต้ซุ้มโค้งแต่ละซุ้ม
ทางรถไฟที่ยกขึ้นเหนือถนน
สถานีปลายทางด้านใต้ของโตเกียวคือชิมบาชิ และสถานีปลายทางด้านเหนือคืออุเอโนะ แผนที่คณะกรรมการวางผังเมืองใหม่จัดทำขึ้นในปี 1889 กำหนดให้มีทางรถไฟเชื่อมสองสถานีนี้ เส้นทางใหม่จะแยกจากสายหลักใกล้ฮามามัตสึโจ แล้ววิ่งบนสะพานยกระดับไปยังสถานีกลางแห่งใหม่
ทางรถไฟในสมัยนั้นตามปกติวางบนพื้นดิน ในย่านที่มีอาคารบ้านเรือนอยู่แล้ว เส้นทางใหม่จะต้องไม่ตัดกับถนนในระดับเดียวกัน ซึ่งหมายความว่าต้องข้ามเหนือถนนหรือลอดใต้ถนน รถไฟใต้ดินยังไม่แพร่หลายแม้แต่ในต่างประเทศ ทางเลือกจึงถูกจำกัดให้เหลือทางรถไฟยกระดับตั้งแต่เนิ่น ๆ มีการศึกษาทางรถไฟยกระดับในประเทศอื่น และทางรถไฟยกระดับของเบอร์ลินถูกเลือกเป็นต้นแบบ
ซุ้มโค้งอิฐตามแบบเบอร์ลิน
เช่นเดียวกับในเบอร์ลิน สะพานยกระดับนี้ส่วนใหญ่เป็นซุ้มโค้งอิฐที่เรียงต่อเนื่องกัน ตรงจุดที่ข้ามถนนจะใช้คานเหล็กแทนซุ้มโค้ง เพื่อให้ได้ช่วงกว้างและความสูงที่ถนนต้องการ รางวางอยู่บนหินโรยทางเหนือแผ่นเหล็ก ซึ่งเป็นแบบที่เลือกเพื่อลดเสียงดังในเมือง สะพานยกระดับออกแบบไว้สำหรับรางสี่ราง สองรางสำหรับรถไฟในเมืองและสองรางสำหรับรถไฟทางไกล โดยแยกจากกันโดยสิ้นเชิง ซึ่งข้อนี้ก็ทำตามเบอร์ลินเช่นกัน
มีวิศวกรชาวเยอรมันสองคนเกี่ยวข้องกับเส้นทางนี้ แฮร์มันน์ รุมเชิทเทิล (Hermann Rumschöttel) ซึ่งอยู่ในญี่ปุ่นในฐานะที่ปรึกษาของบริษัทรถไฟคิวชู ได้รับการขอร้องในปี 1887 ให้สำรวจทางรถไฟจากชิมบาชิผ่านสถานีกลางไปยังอุเอโนะ การก่อสร้างสะพานยกระดับเริ่มในปี 1900 ญี่ปุ่นไม่เคยสร้างทางรถไฟยกระดับมาก่อน จึงเชิญฟรันซ์ บัลท์เซอร์ (Franz Baltzer) มาให้คำแนะนำงานก่อสร้าง และเส้นทางที่สร้างขึ้นจริงก็เป็นไปตามแนวที่บัลท์เซอร์วางแผนไว้
เส้นทางนี้ถูกเรียกว่าสาย “ชินเอกัง” (Shin-Ei-kan) ตามชื่อชินเซ็นซาโจใกล้ชิมบาชิ และเอราคุโจใกล้โอเตมาจิ ซึ่งเป็นสองย่านที่เส้นทางนี้เชื่อมเข้าด้วยกัน งานหยุดไประหว่างสงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น และเริ่มอีกครั้งในปี 1906 เดือนธันวาคม 1909 ช่วงแรกเปิดให้บริการ จากฮามามัตสึโจถึงคาราสุโมริ ซึ่งเป็นสถานีที่ปัจจุบันคือชิมบาชิ รถไฟฟ้าวิ่งจากคาราสุโมริอ้อมไปตามสายยามาโนเตะถึงอุเอโนะตั้งแต่วันที่ช่วงนี้เปิด สะพานยกระดับสร้างเสร็จในปี 1910 สถานียูรากุโจเปิดในปีนั้น และรถไฟวิ่งไปถึงสถานีชั่วคราวที่โกฟุกุบาชิ ซึ่งอยู่ทางเหนือของที่ตั้งสถานีกลางเล็กน้อย สถานีกลางเปิดในชื่อสถานีโตเกียวในเดือนธันวาคม 1914
ซุ้มโค้งที่ยังใช้งานอยู่
สายยามาโนเตะและสายเคฮินโทโฮกุวิ่งบนสะพานยกระดับอิฐระหว่างฮามามัตสึโจกับสถานีโตเกียว เพื่อเตรียมสะพานยกระดับให้พร้อมรับแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ JR East ได้บุด้านในของซุ้มโค้งด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กหนา 400 มิลลิเมตร ปี 2010 สมาคมวิศวกรรมโยธาแห่งญี่ปุ่นคัดเลือกสะพานยกระดับนี้เป็นมรดกทางวิศวกรรมโยธา (Civil Engineering Heritage) ในฐานะสิ่งก่อสร้างที่ยังใช้งานอยู่หลังสร้างมาแล้ว 100 ปี
ระหว่างยูรากุโจกับชิมบาชิ มีสะพานยกระดับที่ใหม่กว่าอีกสองแนวตั้งอยู่ข้างสะพานยกระดับอิฐ สะพานยกระดับของสายโทไกโดเริ่มใช้งานในปี 1942 และโทไกโดชินคันเซ็นเปิดบนสะพานยกระดับแนวที่สามในปี 1964
ปี 1919 สายชูโอมาถึงสถานีโตเกียวจากมันเซบาชิโดยผ่านคันดะ บนซุ้มโค้งที่ทำด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กแทนอิฐ ช่วงสุดท้ายที่ยังขาดอยู่ คือระหว่างโตเกียวกับอุเอโนะ เปิดเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 1925 ซึ่งเป็นวันที่สายยามาโนเตะเริ่มวิ่งเป็นวงรอบ สะพานยกระดับช่วงโตเกียว–อุเอโนะเป็นโครงเสาและคานคอนกรีตเสริมเหล็ก และโครงแบบนี้กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานของสะพานรถไฟยกระดับในปัจจุบัน เช่นของชินคันเซ็น
สิ่งที่เข้ามาอยู่ข้างใต้
สะพานยกระดับแบบซุ้มโค้งแบ่งพื้นดินข้างใต้ออกเป็นพื้นที่เล็ก ๆ ที่แยกจากกัน พิพิธภัณฑ์รถไฟเปิดในปี 1921 ใต้ทางรถไฟยกระดับที่ทางเข้าด้านเหนือของสถานีโตเกียว พื้นที่ใต้สะพานรถไฟยกระดับของญี่ปุ่นถูกใช้งานมากว่า 100 ปีแล้ว และใต้สะพานยกระดับในใจกลางโตเกียว พื้นที่นี้เคยเป็นทั้งโกดัง สำนักงาน ร้านค้า และร้านอาหาร รอบสถานียูรากุโจ คันดะ และอุเอโนะ พื้นที่ใต้ทางรถไฟขึ้นชื่อเรื่อง “อิซากายะ” (izakaya) ร้านแบบกันเองสำหรับดื่มและกินอาหาร ที่พนักงานออฟฟิศแวะระหว่างทางกลับบ้าน
ปี 2020 พื้นที่ใต้สะพานยกระดับทั้งสามแนวระหว่างยูรากุโจกับชิมบาชิเปิดเป็น Hibiya Okuroji (ฮิบิยะ โอคุโรจิ) ทางเดินยาวราว 300 เมตรที่มีร้านค้าและร้านอาหารเรียงราย อิฐดั้งเดิมของซุ้มโค้งปี 1910 ถูกเก็บรักษาไว้
โอกิโนยะซึ่งขายเอกิเบ็น เบ็นโตะของสถานีรถไฟญี่ปุ่น มาตั้งแต่ปี 1885 และเป็นผู้ทำโทเงะ โนะ คามะเมชิ เปิดร้านโอกิโนยะ เก็ง ยูรากุโจ (Oginoya Gen Yūrakuchō) ใต้ทางรถไฟที่สถานี JR ยูรากุโจเมื่อเดือนมีนาคม 2021 ร้านโอกิโนยะ เก็ง คันดะ (Oginoya Gen Kanda) เปิดตามมาใต้ทางรถไฟที่สถานี JR คันดะในเดือนมิถุนายน 2022
มันเซบาชิ สถานีบนสะพานยกระดับอิฐ
คันดะมีสะพานยกระดับอิฐของตัวเอง สะพานยกระดับมันเซบาชิซึ่งสร้างเสร็จในปี 1912 ทอดไปตามแม่น้ำคันดะระหว่างสถานีคันดะกับสถานีโอจาโนมิซุบนสายชูโอ และสถานีมันเซบาชิก็เป็นส่วนหนึ่งของสะพานนี้ สถานีเปิดเมื่อวันที่ 1 เมษายน 1912 ในฐานะสถานีต้นทางปลายทางฝั่งโตเกียวของสายชูโอ มีอาคารอิฐแดงสองชั้นที่ออกแบบโดยทัตสึโนะ คิงโงะ สถาปนิกของสถานีโตเกียว กับคาไซ มันชิ หุ้นส่วนของเขา ผู้โดยสารเปลี่ยนไปขึ้นรถรางของเมืองที่นี่ และย่านคันดะ ซูดาโจรอบสถานีก็คึกคักพอ ๆ กับกินซ่า
ปี 1919 สายชูโอถูกต่อขยายไปถึงสถานีโตเกียว และมันเซบาชิกลายเป็นสถานีระหว่างทาง อาคารสถานีถูกไฟไหม้ในแผ่นดินไหวครั้งใหญ่คันโตเมื่อวันที่ 1 กันยายน 1923 และอาคารชั้นเดียวที่มาแทนสร้างเสร็จในปี 1925 ปี 1936 พิพิธภัณฑ์รถไฟย้ายมาจากสถานีโตเกียว สถานียกอาคารหลักให้พิพิธภัณฑ์และถูกลดขนาดลงมาก ปี 1943 เมื่อผู้โดยสารที่ใช้สถานีลดลงในช่วงสงครามแปซิฟิก สถานีมันเซบาชิก็ถูกปิด พิพิธภัณฑ์เปลี่ยนชื่อเป็นพิพิธภัณฑ์การคมนาคมในปี 1948 และอยู่ที่นี่จนถึงเดือนพฤษภาคม 2006 ของสะสมถูกส่งต่อให้พิพิธภัณฑ์รถไฟที่เปิดในเมืองไซตามะเมื่อปี 2007
เดือนกันยายน 2013 สะพานยกระดับมันเซบาชิเปิดเป็น mAAch ecute Kanda Manseibashi (มาร์ช เอคิวต์ คันดะ มันเซบาชิ) ศูนย์การค้าที่มีร้านค้าและคาเฟ่อยู่ในซุ้มโค้งอิฐ บันไดสองแห่งของสถานีเก่า แห่งหนึ่งสร้างขึ้นสำหรับการเปิดสถานีในปี 1912 และอีกแห่งหนึ่งเพิ่มเข้ามาในปี 1935 นำขึ้นไปสู่ชานชาลา ซึ่งปัจจุบันเป็นลานชมวิวที่กั้นด้วยผนังกระจก รถไฟสายชูโอวิ่งผ่านชิดทั้งสองข้างของลาน
แหล่งอ้างอิง
- Onoda Shigeru, "100 years of the Yamanote loop" (Tokyo Metropolitan Library lecture handout)
- Tokyo Station City, history panel 01
- Tokyo Metropolitan Government, Bureau of Urban Development, "The opening of Tokyo Station and the growth of Marunouchi"
- Japan Society of Civil Engineers, "Civil Engineering Heritage selected in fiscal 2010"
- Nakamura and Funakoshi, "Seismic reinforcement of a brick arch viaduct" (JSCE annual conference, 2002)
- JR Central, press release on the development under the viaducts between Yūrakuchō and Shimbashi (September 3, 2019)
- Hibiya Okuroji, "Concept"
- mAAch ecute Kanda Manseibashi, "About"
- nippon.com, "The former Manseibashi Station and its red-brick arches, a new Tokyo sight"
- Kotobank, "Transportation Museum"
- Kotobank, "Yūrakuchō"
- Kotobank, "Kasai Manshi"
- GO TOKYO, "Food & Drink in Tokyo"
- Nihon University, "A study on the transition of land use under elevated railways" (2018)
- Oginoya, chronology
ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):
