โยโกกาวะคือสถานีที่ตีนช่องเขาอูซุย บนเขตแดนระหว่างจังหวัดกุนมะกับจังหวัดนากาโนะ ทางรถไฟจากที่นี่ขึ้นไปคารุอิซาวะชันสูงสุดถึง 66.7 ต่อพัน และรถไฟทุกขบวนที่ข้ามช่องเขาต้องจอดที่โยโกกาวะเพื่อพ่วงรถจักรที่สร้างขึ้นสำหรับทางลาดนี้โดยเฉพาะ ระหว่างที่พ่วงรถจักรกันอยู่ ผู้โดยสารก็ซื้อโทเงะ โนะ คามะเมชิบนชานชาลา
ขึ้น 66.7 เมตรทุกหนึ่งกิโลเมตร
ช่องเขาอูซุยเชื่อมฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกของญี่ปุ่นกับฝั่งทะเลญี่ปุ่น ในสมัยเอโดะที่นี่มีด่านตรวจซึ่งจัดว่าสำคัญที่สุดในประเทศเคียงคู่กับด่านฮาโกเน่ สำหรับทางรถไฟ ปัญหาคือความชัน ช่วงที่ชันที่สุดทางจะสูงขึ้น 66.7 เมตรทุกระยะทางหนึ่งกิโลเมตร และคารุอิซาวะอยู่สูงกว่าโยโกกาวะ 553 เมตร ทางลาดนี้แทบจะเอียงไปทางเดียวตลอด คือขึ้นจากโยโกกาวะไปสู่ที่ราบสูง
เจ็ดสิบปีบนรางฟันเฟือง
ทางรถไฟช่วงโยโกกาวะ–คารุอิซาวะเปิดในปี 1893 หลังการก่อสร้างที่ต้องเจาะอุโมงค์ 26 แห่งและสร้างสะพานอิฐ 18 แห่ง เพื่อขึ้นทางชันนี้จึงใช้ระบบอับท์ โดยมีทางรถไฟภูเขาฮาร์ซในเยอรมนีเป็นแบบอย่าง รางที่มีฟันวางอยู่กลางทาง และเฟืองใต้รถจักรจะขบกับรางนั้น รถไฟจึงขึ้นลงได้โดยไม่ลื่นไถล
รถจักรรุ่นแรกเป็นรถจักรไอน้ำที่นำเข้าจากเยอรมนี และใช้เวลาเดินทางราว 80 นาที อุโมงค์มีมากขนาดนั้น ควันจึงเป็นปัญหา ในปี 1912 ช่วงนี้เปลี่ยนมาใช้ไฟฟ้า นับเป็นช่วงแรกบนทางรถไฟสายหลักของญี่ปุ่น โดยมีสถานีไฟฟ้าย่อยที่มารุยามะและยางาซากิ พอถึงยุคของรถจักรไฟฟ้า ED42 การข้ามช่องเขาใช้เวลา 49 นาที
ระบบอับท์เลิกใช้ในปี 1963 เมื่อเส้นทางใหม่ที่วิ่งบนรางธรรมดาเข้ามาแทน และเป็นทางคู่ภายในปี 1966
พ่วงรถจักรที่โยโกกาวะ
รางธรรมดาไม่ได้ทำให้ช่องเขานี้กลายเป็นทางธรรมดา เส้นทางใหม่มีรถจักรไฟฟ้าของตัวเองคือ EF63 ซึ่งทำงานเป็นคู่และเฉพาะช่วงนี้เท่านั้น รถจักรคู่นี้จะพ่วงที่ปลายขบวนด้านโยโกกาวะเสมอ คือด้านล่างของทางลาด ขาขึ้นจะดันจากด้านหลัง ขาลงจะนำหน้าและคอยรั้งขบวนไว้ ตอนนี้ขาขึ้นใช้เวลา 17 นาที และขาลง 24 นาที
EF63 ประจำอยู่ที่โรงรถจักรในโยโกกาวะ และรถไฟที่จะข้ามช่องเขาก็พ่วงรถจักรเหล่านี้ที่สถานีโยโกกาวะ ในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ใช้พ่วงรถ ผู้โดยสารวิ่งไปตามชานชาลาเพื่อซื้อโทเงะ โนะ คามะเมชิจากพนักงานขายที่ยืนรออยู่ โอกิโนยะทำกิจการที่สถานีนี้มาตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม 1885 วันเดียวกับที่ทางรถไฟจากทาคาซากิมาถึงโยโกกาวะ สำหรับคนจำนวนมาก พูดถึงช่องเขาอูซุยก็ยังนึกถึงโทเงะ โนะ คามะเมชิ
วันที่เส้นทางปิดลง
รถไฟสินค้าเลิกใช้ช่องเขานี้ในปี 1984 วันที่ 1 ตุลาคม 1997 เมื่อชินคันเซ็นไปนากาโนะเปิดให้บริการ ทางรถไฟช่วงโยโกกาวะ–คารุอิซาวะก็ถูกยกเลิก หลังเปิดมา 104 ปี ปัจจุบันสายหลักชินเอ็ตสึจากทาคาซากิสิ้นสุดที่โยโกกาวะ
สิ่งที่ยังเหลืออยู่
สะพานอูซุยหมายเลข 3 ที่รู้จักกันในชื่อเมกาเนะบาชิ และอดีตสถานีไฟฟ้าย่อยมารุยามะ เป็นทรัพย์สินทางวัฒนธรรมสำคัญของญี่ปุ่น เมืองอันนากะกำลังดำเนินการเพื่อให้สิ่งก่อสร้างทางรถไฟของช่องเขานี้ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก
ในปี 1999 อุทยานมรดกรถไฟช่องเขาอูซุยเปิดขึ้นบนพื้นที่เดิมของโรงรถจักรข้างสถานีโยโกกาวะ จัดตั้งโดยเมืองมัตสึอิดะในอดีตด้วยความร่วมมือของ JR East ที่นั่นเก็บรักษา ED42 หนึ่งคันและ EF63 หลายคัน โดย EF63 ยังดูแลให้อยู่ในสภาพวิ่งได้
แนวทางของรถไฟรางฟันเฟืองเดิมปัจจุบันเป็นทางเดินเท้าชื่อ “อับท์ โนะ มิจิ” (ถนนอับท์) จากสถานีโยโกกาวะไปถึงอดีตสถานีสัญญาณคุมาโนะไทระ ที่หน้าสถานี รางฟันเฟืองที่ปลดระวางแล้วถูกนำมาใช้ปิดรางระบายน้ำข้างถนน
แหล่งอ้างอิง
- Usui Pass Railway Heritage Park: About the park and the Usui line
- Annaka City: Former Usui Pass railway facilities
- Annaka City: Usui Pass Railway Heritage Park
- Norimono News: Sakimura Tamaki, on the EF63 locomotive (August 2023)
- Santatsu: Yoshinaga Yōichi, the Abt Road on the Usui Pass (May 2021)
- JRE Media: Usui Pass Railway Heritage Park
- Oginoya: Company timeline
ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):
