จังหวัดกุนมะกินข้าวสาลี ทั้งเส้นแบนกว้างที่ต้มเคี่ยวกับผักเป็น อกกิริโกมิ อุด้งของมิซูซาวะ คิริว และทาเตบายาชิ และ ยากิมันจู ซาลาเปานึ่งเสียบไม้แล้วย่างใต้ซอสมิโซะหวาน ไร่นาของกุนมะยังปลูกหัวคนเนียกุได้กว่าเก้าในสิบของทั้งญี่ปุ่น และปลูกต้นหอมญี่ปุ่นต้นหนาชิโมนิตะเนงิที่ใช้ใส่สุกียากี้ ส่วนเอกิเบ็นของสถานีโยโกกาวะในจังหวัดนี้คือโทเงะ โนะ คามะเมชิ ข้าวกับเครื่องเก้าอย่างในหม้อดินเผา
ข้าว แล้วตามด้วยข้าวสาลี
ชาวนากุนมะเก็บเกี่ยวสองครั้งต่อปีจากที่ดินผืนเดียวกันมาช้านาน โดยหว่านข้าวสาลีในฤดูใบไม้ร่วงเมื่อเกี่ยวข้าวเสร็จ บันทึกในปี 1895 ระบุอัตราการปลูกพืชสองครั้งของกุนมะไว้ที่ 49.9 เปอร์เซ็นต์ เทียบกับ 12.4 เปอร์เซ็นต์ของโทจิงิ และ 11 เปอร์เซ็นต์หรือน้อยกว่าในจังหวัดอื่นของภูมิภาคคันโต นาข้าวที่นี่ระบายน้ำได้ดี และข้าวสาลีก็เติบโตดีใน คารักกาเซะ ลมแห้งเย็นที่พัดลงมาจากภูเขาในฤดูหนาว ในปี 2021 กุนมะเก็บเกี่ยวข้าวสาลีได้ 21,000 ตัน มากเป็นอันดับเจ็ดในบรรดาจังหวัดของญี่ปุ่น และมากที่สุดในญี่ปุ่นตะวันออกนอกเหนือจากฮกไกโด
โม่หินแพร่หลายในสมัยเอโดะ (1603–1868) และอาหารจากข้าวสาลีก็ขึ้นโต๊ะของคนทั่วไป เพื่อประหยัดข้าว ครัวเรือนชาวนามักกินก้อนแป้งในน้ำซุปหรือแผ่นแป้งย่างตอนกลางวัน และกินอกกิริโกมิตอนเย็น
อกกิริโกมิ
อกกิริโกมิ หรือที่เรียกว่าโอกิริโกมิ คือเส้นข้าวสาลีแบนกว้างที่ต้มเคี่ยวในหม้อใบใหญ่กับผักและเห็ดที่บ้านมีอยู่ มักเป็นแครอท เนงิ ไชเท้า เห็ดหอม มันฝรั่ง และเผือก แป้งนวดโดยไม่ใส่เกลือ และเส้นใส่ลงหม้อโดยไม่ต้มก่อน คำอธิบายหนึ่งบอกว่าชื่อนี้มาจากการใส่เส้นที่ตัดแล้วลงในน้ำซุปทันที
เชื่อกันว่าอกกิริโกมิกลายเป็นอาหารหลักประจำวันราวกลางสมัยเอโดะ สำหรับผู้หญิงที่ยุ่งกับงานในไร่นาและการเลี้ยงไหม อาหารที่แทบไม่ต้องเตรียมเป็นตัวช่วยอย่างดี เครื่องปรุงคือมิโซะที่แต่ละบ้านทำเอง เมื่อโชยุแพร่หลายตั้งแต่สมัยไทโช (1912–1926) ถึงช่วงต้นสมัยโชวะ (1926–1989) ที่ราบทางตะวันออกของจังหวัดก็เปลี่ยนมาใช้รสโชยุ
สามเมือง อุด้งสามแบบ
อุด้งของมิซูซาวะ คิริว และทาเตบายาชิ ถูกเรียกว่าสามอุด้งยอดเยี่ยมของกุนมะ
ว่ากันว่าอุด้งมิซูซาวะเริ่มจากโรงน้ำชาบนทางเข้าวัดมิซูซาวะเดระ ในย่านอิกาโฮของเมืองชิบูกาวะ ซึ่งเสิร์ฟอุด้งให้ผู้แสวงบุญ ร้านหนึ่งในนั้นนับปีก่อตั้งของตนว่าเป็นปี 1582 อุด้งมิซูซาวะทำจากแป้งสาลี เกลือ และน้ำของมิซูซาวะเท่านั้น และมักเสิร์ฟบน ซารุ ตะแกรงไม้ไผ่ อุด้งนี้ถูกกล่าวถึงว่าเป็นหนึ่งในสามอุด้งยอดเยี่ยมของญี่ปุ่น ร่วมกับอินานิวะอุด้งจากอากิตะและซานุกิอุด้งจากคางาวะ
ที่คิริว ว่ากันว่าอุด้งแพร่หลายเพราะคนงานในโรงทอผ้ากินได้เร็วระหว่างงาน ฮิโมกาวะ ของคิริวเป็นเส้นที่กว้างมาก บางร้านกว้างกว่า 10 เซนติเมตร ส่วนอุด้งของทาเตบายาชิถูกส่งถวายโชกุนในฐานะของขึ้นชื่อของแคว้นทาเตบายาชิตั้งแต่ราวกลางสมัยเอโดะ
ยากิมันจู
ยากิมันจูคือซาลาเปานึ่งสี่ลูกเสียบไม้ไผ่ ทาซอสมิโซะหวานแล้วย่าง ซาลาเปาไม่มีไส้ แป้งเป็นแป้งสาลีที่หมักด้วย โคจิ แบบเดียวกับที่ใช้ทำซาลาเปาสาเก
ต้นกำเนิดของยากิมันจูสืบไปถึง มิโซะซึเกะมันจู ที่ฮาราชิมะ รุยโซแห่งมาเอบาชิทำขึ้นในปลายสมัยเอโดะ มิโซะในยุคนั้นไม่ได้หวานเป็นพิเศษ ว่ากันว่ารสชาติใกล้เคียงปัจจุบันในสมัยเมจิ (1868–1912) เมื่อเริ่มมีการนำเข้าน้ำเชื่อมน้ำตาลทรายดำ
แผงลอยขายยากิมันจูในงานชมดอกซากุระและงานเทศกาลฤดูร้อน ทางเหนือของจังหวัดแถบนูมาตะ ยังมียากิมันจูที่ใส่ไส้ถั่วแดงกวนด้วย
คนเนียกุ
คนเนียกุคืออาหารที่ทำจากหัวของต้นคนเนียกุ หัวใช้เวลาสองถึงสามปีกว่าจะโต นำมาตากแห้งแล้วโม่เป็นแป้ง จากนั้นคนแป้งลงในน้ำ และใช้สารทำให้แข็งตัว เช่น แคลเซียมไฮดรอกไซด์ ทำให้ส่วนผสมจับตัว คนเนียกุที่เสร็จแล้วเกือบทั้งหมดเป็นน้ำ
ในปี 2025 ญี่ปุ่นเก็บเกี่ยวหัวคนเนียกุได้ 38,500 ตัน และ 37,000 ตันในจำนวนนั้น หรือ 96.1 เปอร์เซ็นต์ มาจากกุนมะ
เมืองที่ชื่อผูกอยู่กับคนเนียกุคือชิโมนิตะ ในสมัยเมจิ ผู้โม่แป้งของที่นี่ดัดแปลงกังหันน้ำที่ใช้ตำข้าวบาร์เลย์มาโม่ชิ้นคนเนียกุแห้งเป็นแป้ง บนแม่น้ำที่แคบและไหลเชี่ยวพอจะหมุนกังหันได้ดี หัวคนเนียกุราวครึ่งหนึ่งของกุนมะถูกรวบรวมมาที่เมืองนี้
ในบ้านของชาวกุนมะ คนเนียกุกลายเป็น คนเนียกุมิโซะโอเด้ง อาหารฤดูหนาวที่เป็นคนเนียกุต้มเสียบไม้ทาซอสมิโซะ
ชิโมนิตะเนงิกับสุกียากี้
ผลผลิตอีกอย่างของชิโมนิตะคือเนงิ ชิโมนิตะเนงิเป็นต้นหอมญี่ปุ่นต้นเดี่ยวที่ส่วนสีขาวยาวเพียง 15 ถึง 20 เซนติเมตร และตรงที่หนาที่สุดกว้าง 4 ถึง 5 เซนติเมตร เมื่อต้มหรือย่างจะนิ่มเร็วและมีรสหวาน
จดหมายลงวันที่ปี 1805 ยังหลงเหลืออยู่ ส่งถึงผู้ใหญ่บ้าน และเชื่อกันว่ามาจากไดเมียวหรือข้ารับใช้ของโชกุนในเอโดะ ความว่า ให้ส่งเนงิ 200 ต้นมาทันที ค่าขนส่งเท่าไรก็ไม่ว่า จากจดหมายนี้จึงเกิดชื่อเล่น โทโนซามะเนงิ หรือ "เนงิของท่านเจ้าเมือง" เมื่อสถานีทดลองเกษตรของกุนมะและนากาโนะลองปลูกชิโมนิตะเนงิ ที่นากาโนะมันโตไม่ดี ส่วนที่มาเอบาชิมันโตแรงจนใบแข็ง
สุกียากี้กินกันทั่วญี่ปุ่น และกุนมะเติมหม้อได้ด้วยผลผลิตจากไร่นาของตัวเองทั้งหมด ได้แก่ เนื้อวัวโจชู ชิโมนิตะเนงิ เส้นชิราตากิที่ทำจากคนเนียกุ เห็ดหอม ผักกาดขาว และผัก ชุงงิกุ ในปี 2014 จังหวัดประกาศตัวเป็น สุกียากี้โอเอ็นเค็น จังหวัดที่เชียร์สุกียากี้
เอกิเบ็นของโยโกกาวะและทาคาซากิ
สถานีที่สองและที่สามในญี่ปุ่นที่ขายเอกิเบ็น หรือเบ็นโตะสถานีรถไฟ อยู่ในกุนมะทั้งคู่ คือโยโกกาวะในเดือนตุลาคม 1885 และทาคาซากิในเดือนมีนาคม 1886
ที่โยโกกาวะ สถานีในเมืองอันนากะตรงตีนช่องเขาอูซุย โอกิโนยะวางขายโทเงะ โนะ คามะเมชิเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 1958 ข้าวที่หุงในน้ำดาชิบรรจุลงในหม้อดินเผามาชิโกะยากิ และวางเครื่องเก้าอย่างไว้ด้านบน ตั้งแต่ไก่และหน่อไม้ไปจนถึงเกาลัดและแอปริคอต ยอดขายถึง 100 ล้านหม้อในปี 1995 และนับจากนั้นก็เกิน 170 ล้านหม้อ
ดารุมะ เบ็นโตะ ของทาคาซากิตามมาในปี 1960 ในภาชนะสีแดงรูปตุ๊กตาดารุมะที่ทำในเมืองนี้ เครื่องของมันมีคนเนียกุดำและคนเนียกุแดงด้วย
แหล่งอ้างอิง
- Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries, "Our Regional Cuisines: Gunma Prefecture"
- Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries, "The Situation of Konnyaku" (July 2026, PDF)
- Gunma Prefecture, "Gunma, Land of Wheat," prefectural newsletter, September 2022 (PDF)
- Gunma Prefecture, "About the Gunma Sukiyaki Action"
- Town of Shimonita, "About Konnyaku"
- Town of Shimonita, "About Shimonita Negi"
- Kotobank, "Yakimanjū"
- Kotobank, "Mizusawa udon"
- Oginoya, "Tōge no Kamameshi"
ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):
