มาชิโกะยากิคืออะไร เครื่องปั้นดินเผาเบื้องหลังหม้อคามะเมชิ

มาชิโกะยากิคือเครื่องปั้นดินเผาที่ทำในเมืองมาชิโกะ จังหวัดโทจิงิ ทางเหนือของโตเกียว เริ่มต้นราวปี 1853 ในฐานะแหล่งผลิตภาชนะในชีวิตประจำวัน เช่น โอ่งน้ำ ชามบด และกาน้ำชา และหลังจากช่างปั้นฮามาดะ โชจิย้ายมาตั้งรกรากที่นั่นในปี 1924 ก็เป็นที่รู้จักในฐานะเครื่องปั้นดินเผางานหัตถกรรมพื้นบ้าน

ช่างปั้นจากคาซามะ

เมื่อเทียบกับเมืองเครื่องปั้นดินเผาอื่นของญี่ปุ่น มาชิโกะเริ่มต้นช้า คือในช่วงท้ายสุดของสมัยเอโดะ ว่ากันว่าโอสึกะ เคซาบูโร ผู้เรียนวิชานี้ที่คาซามะในจังหวัดอิบารากิซึ่งอยู่ติดกัน เปิดเตาเผาที่มาชิโกะราวปี 1853 อีกเรื่องเล่าหนึ่งบอกว่าคิกูจิ เซโซ คนในท้องถิ่น เผาภาชนะมาก่อนหน้านั้น แต่โดยทั่วไปถือว่าเคซาบูโรเป็นผู้ก่อตั้ง

ในปี 1855 มิตะ โชเฮ เจ้าหน้าที่ปกครองเขต เริ่มส่งเสริมอุตสาหกรรมนี้ และเตาเผาดำเนินงานภายใต้การอุปถัมภ์ของแคว้นคุโรบาเนะจนถึงสมัยเมจิ ซึ่งเป็นช่วงที่เตาเผาตกไปอยู่ในมือเอกชน มาชิโกะมีดินดี และอยู่ใกล้ตลาดใหญ่อย่างโตเกียว

เครื่องครัวกับน้ำเคลือบสามชนิด

สิ่งที่มาชิโกะทำคือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ โอ่งใบใหญ่สำหรับใส่น้ำ ชามที่มีร่องสำหรับบด และกาน้ำชา น้ำเคลือบดั้งเดิมมีสามชนิด สีขาวขุ่นได้จากขี้เถ้าฟาง สีเขียวได้จากทองแดง และสีน้ำตาลได้จากเหล็ก ช่างปั้นราดน้ำเคลือบต่างชนิดลงบนส่วนต่าง ๆ ของภาชนะใบเดียว และยังทำภาชนะเขียนลายด้วย ทั้งลายสีน้ำเงินโคบอลต์ ลายเขียนด้วยเหล็ก และลายเส้นที่บีบน้ำดินเป็นทาง

หลังฮามาดะ โชจิ

ชื่อของมาชิโกะโด่งดังขึ้นหลังปี 1924 เมื่อฮามาดะ โชจิมาตั้งรกรากในเมืองนี้และเริ่มทำงานที่นี่ ฮามาดะเดินทางไปอังกฤษในปี 1920 กับช่างปั้นเบอร์นาร์ด ลีช และสร้างเตาเผาที่เซนต์ไอฟส์ เมื่อกลับมาเขาสร้างเตาเผาของตนที่มาชิโกะ เขาร่วมกับยานางิ มูเนโยชิและคนอื่น ๆ ผลักดันขบวนการ “มิงเก” ซึ่งมองหาความงามในของที่ใช้งานได้ และมีบทบาทสำคัญในขบวนการนั้น การที่เขาอยู่ที่นี่ส่งอิทธิพลต่อช่างปั้นในท้องถิ่น เขาได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสมบัติของชาติที่มีชีวิตในปี 1955 และได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทางวัฒนธรรมในปี 1968

ปัจจุบันมาชิโกะผลิตภาชนะบนโต๊ะอาหาร จานประดับ และแจกันที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวสูง ช่างปั้นจำนวนมาก ตั้งแต่คนรุ่นใหม่จนถึงผู้ที่ทำมายาวนาน มีเตาเผาอยู่ในเมืองนี้ และมีแนวทางของงานหลากหลายมาก

หม้อของโทเงะ โนะ คามะเมชิ

หม้อของโทเงะ โนะ คามะเมชิเป็นมาชิโกะยากิ คือหม้อดินเผาที่มีแถบน้ำเคลือบสีน้ำตาล โทเงะ โนะ คามะเมชิวางขายในปี 1958 และนับแต่นั้นขายไปแล้วกว่า 170 ล้านหม้อ

มาชิโกะยากิเป็นเครื่องปั้นดินเผา ไม่ใช่พอร์ซเลน ความแตกต่างอธิบายไว้ในเครื่องปั้นดินเผากับพอร์ซเลน

แหล่งอ้างอิง

• Kotobank: “Mashiko ware” (Japanese dictionaries and encyclopedias)
• Mashiko Town: About Mashiko ware
• Kotobank: “Hamada Shōji” (Japanese encyclopedias)
• Oginoya: Tōge no Kamameshi in the ceramic pot
• Oginoya: Company timeline

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

• NEXT-EXIT / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Brooklyn Museum / Wikimedia Commons, No restrictions
• โอกิโนยะ