เครื่องปั้นดินเผากับพอร์ซเลน วิธีแยกเซรามิกสองประเภทของญี่ปุ่น

เครื่องปั้นดินเผาคือดินที่เผาด้วยอุณหภูมิปานกลาง เนื้อของมันดูดซึมน้ำและแสงผ่านไม่ได้ พอร์ซเลนทำจากวัตถุดิบอย่างหินพอร์ซเลนและเฟลด์สปาร์ เผาด้วยความร้อนสูงกว่าจนเนื้อกลายเป็นคล้ายแก้ว พอร์ซเลนมีสีขาว ไม่ดูดซึมน้ำ แสงผ่านได้ และเมื่อเคาะจะมีเสียงกังวานเหมือนโลหะ

เทียบกันทีละข้อ

ในภาษาญี่ปุ่น ทั้งสองอย่างรวมกันเรียกว่า “โทจิกิ” หรือเรียกง่าย ๆ ว่า “ยากิโมโนะ” ซึ่งแปลว่า “ของที่เผา”

ดินกับไฟ

เครื่องปั้นดินเผาเริ่มจากดินที่ขึ้นรูปง่ายและทนความร้อน ภาชนะที่ขึ้นรูปแล้วจะเคลือบด้วยน้ำเคลือบแล้วนำไปเผา เนื้อที่เผาแล้วมีรูพรุนและดูดซึมน้ำเล็กน้อย สิ่งที่กันไม่ให้ของเหลวซึมเข้าไปจึงเป็นน้ำเคลือบ สีของน้ำเคลือบเครื่องปั้นดินเผามาจากออกไซด์ของโลหะ เช่น ทองแดง เหล็ก และแมงกานีส ในญี่ปุ่น สโตนแวร์มักนับเป็นเครื่องปั้นดินเผา

พอร์ซเลนเผาจนเนื้อหลอมรวมกัน ผลที่ได้มีสีขาว คล้ายแก้ว และแข็งกว่าเครื่องปั้นดินเผา ทั้งยังมีความแข็งแรงเชิงกลสูงกว่า

แยกด้วยแสงและเสียง

มีวิธีทดสอบสองวิธีที่ไม่ต้องใช้เครื่องมือ ยกชิ้นงานขึ้นส่องกับแสง พอร์ซเลนยอมให้แสงผ่านได้บ้าง ส่วนเครื่องปั้นดินเผาแทบไม่ให้ผ่านเลย จากนั้นลองเคาะดู พอร์ซเลนให้เสียงแบบโลหะ ส่วนเครื่องปั้นดินเผาให้เสียงทึบกว่า

จากจีนสู่อาริตะและยุโรป

ในสองอย่างนี้ เครื่องปั้นดินเผาเก่าแก่กว่า เครื่องปั้นดินเผาเคลือบปรากฏขึ้นในเมโสโปเตเมียและอียิปต์ราว 3000 ปีก่อนคริสตกาล และในจีนระหว่าง 1400 ถึง 1300 ปีก่อนคริสตกาล ในญี่ปุ่นปรากฏขึ้นในสมัยนาระ คือคริสต์ศตวรรษที่ 8

พอร์ซเลนทำขึ้นครั้งแรกในจีน ในเกาหลีทำกันในคริสต์ศตวรรษที่ 11 และ 12 และในญี่ปุ่นทำตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 โดยเริ่มจากอาริตะยากิในต้นสมัยเอโดะ ยุโรปตามมาในช่วงปีแรก ๆ ของคริสต์ทศวรรษ 1700 เมื่อโยฮันน์ ฟรีดริช เบิทท์เกอร์ ทำพอร์ซเลนสีขาวได้สำเร็จในเยอรมนี แหล่งผลิตพอร์ซเลนหลักของญี่ปุ่นมีอาริตะ เซโตะ ทาจิมิ คิโยมิซุ และคุตานิ เป็นต้น

หม้อคามะเมชิเป็นเครื่องปั้นดินเผา

มาชิโกะยากิจากจังหวัดโทจิงิเป็นเครื่องปั้นดินเผา และหม้อของโทเงะ โนะ คามะเมชิซึ่งเป็นมาชิโกะยากิก็เช่นกัน บนหม้อใบนี้มองเห็นได้ทั้งสองอย่างที่ประกอบเป็นเครื่องปั้นดินเผา คือเนื้อดินและน้ำเคลือบ ส่วนบนเคลือบด้วยน้ำเคลือบสีน้ำตาล และสีน้ำตาลคือสีที่ช่างปั้นของมาชิโกะได้จากเหล็กมาแต่ดั้งเดิม ส่วนล่างเป็นเนื้อดินเปลือย

แหล่งอ้างอิง

• Kotobank: “Tōki” (pottery; Japanese dictionaries and encyclopedias)
• Kotobank: “Jiki” (porcelain; Japanese dictionaries and encyclopedias)
• Kotobank: “Mashiko ware” (Japanese dictionaries and encyclopedias)
• Oginoya: Tōge no Kamameshi in the ceramic pot

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

• Daderot / Wikimedia Commons, CC0, 2012
• Brooklyn Museum / Wikimedia Commons, No restrictions
• โอกิโนยะ