ฟูชิมิ อินาริ ไทชะ ศาลเจ้าชินโตในเกียวโต มีโทริอิมากมายเพราะผู้ศรัทธาถวายโทริอิแด่คามิ หรือเทพเจ้า ของศาลเจ้า คืออินาริ โอกามิ มาตั้งแต่สมัยเอโดะ (ปี 1603–1868) เพื่ออธิษฐานให้ความปรารถนา “โทรุ” หรือ “ผ่านไปได้” หรือเพื่อขอบคุณที่ความปรารถนาผ่านไปแล้ว ปัจจุบันมีโทริอิราว 10,000 ซุ้มตั้งอยู่ตามทางเดินทั่วภูเขาอินาริ ภูเขาที่อยู่หลังศาลเจ้า และโทริอิบนทางเข้าสู่จุดสักการะด้านในเรียกว่า “เซ็มบง โทริอิ” หรือ “โทริอิพันซุ้ม” ว่ากันว่าญี่ปุ่นมีศาลเจ้าอินาริราว 30,000 แห่ง และฟูชิมิ อินาริ ไทชะเป็นศาลเจ้าใหญ่ของศาลเจ้าเหล่านั้น
ประตูเพื่อความปรารถนา
โทริอิมาจากผู้ศรัทธาทั่วญี่ปุ่น และศาลเจ้ายังคงรับโทริอิใหม่อยู่ จุดสักการะด้านใน คือ “โอกูชะ โฮไฮโชะ” ซึ่งรู้จักกันมากกว่าในชื่อ “โอกุ โนะ อิน” ตั้งอยู่ทางตะวันออกของอาคารหลัก ตรงที่เซ็มบง โทริอิสิ้นสุด เป็นสถานที่สำหรับสักการะภูเขาจากเบื้องล่าง และยอดทั้งสามของภูเขาอินาริตั้งตระหง่านอยู่ด้านหลังพอดี
ทำไมต้องเป็นสีชาด
โทริอิของอินาริทาสีชาดเช่นเดียวกับอาคารศาลเจ้า ตามธรรมเนียมที่เรียกว่า “อินาริ นูริ” ถือกันว่าสีชาดขับไล่สิ่งชั่วร้าย และในสมัยโบราณใช้กันแพร่หลายกับพระราชวัง ศาลเจ้า และวัด ที่ฟูชิมิ อินาริ สีชาดแทนพลังของอินาริ โอกามิในการบันดาลความอุดมสมบูรณ์ คือพลังของชีวิต ของผืนดิน และของการผลิต ชาดซึ่งทำจากปรอท ยังใช้มาแต่โบราณเพื่อกันไม้ผุด้วย
ศาลเจ้าใหญ่ของอินาริ
อินาริ โอกามิได้รับการบูชาครั้งแรกบนยอดทั้งสามของภูเขาอินาริ โดยมาประดิษฐานที่นั่นในวันม้าวันแรกของเดือนที่สอง ปี 711 ตามตำนาน บรรพบุรุษผู้มั่งคั่งของตระกูลฮาตะยิงธนูใส่โมจิที่ตั้งเป็นเป้า โมจิกลายเป็นนกสีขาวบินไปยังยอดหนึ่งของภูเขา และข้าวก็งอกขึ้นตรงที่นกลงเกาะ ถือกันว่าชื่ออินาริมาจาก “อิเนะ นาริ” ซึ่งแปลว่า “ข้าวงอก” และตระกูลฮาตะทำหน้าที่นักบวชของศาลเจ้านี้สืบมาหลายชั่วคน
ในอาคารหลักมีคามิห้าองค์ประดิษฐานร่วมกัน นามของคามิเหล่านี้คือพลังของอินาริ โอกามิที่ถูกทำให้เป็นบุคคล องค์แรก อูกะ โนะ มิตามะ โนะ โอกามิ ได้ชื่อมาจาก “อูกะ” คำเก่าที่หมายถึงอาหาร และเหนืออื่นใดคือข้าว ในปี 1468 ระหว่างสงครามโอนิน การสู้รบเผาอาคารทุกหลังของศาลเจ้า อาคารหลักสร้างขึ้นใหม่ในทศวรรษ 1490 ด้วยเงินที่รวบรวมจากแคว้นต่าง ๆ และเป็นทรัพย์สินทางวัฒนธรรมสำคัญ
โทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ผู้รวมญี่ปุ่นเป็นหนึ่ง อธิษฐานที่นี่ขอให้มารดาหายจากอาการป่วยหนัก และสัญญาว่าจะถวายข้าว 10,000 “โคกุ” โดยหนึ่งโคกุเท่ากับราว 180 ลิตร หากนางหายดี นางหายป่วย และในปี 1589 ฮิเดโยชิสร้างโรมง ประตูสองชั้นของศาลเจ้า โรมงเป็นหนึ่งในประตูประเภทนี้ที่ใหญ่ที่สุดในบรรดาศาลเจ้าทั้งหลาย และเป็นอาคารศาลเจ้าของฟูชิมิ อินาริที่เก่าแก่ที่สุดรองจากอาคารหลัก
จากข้าวสู่การค้า
อินาริเริ่มต้นจากการเป็นคามิแห่งข้าวและการเพาะปลูก ราชสำนักอธิษฐานต่ออินาริเพื่อขอฝนหรือขอให้ฝนหยุด ขอให้เก็บเกี่ยวได้ดี และขอให้แผ่นดินสงบสุข และในสมัยเฮอัน (ปี 794–1185) ผู้คนขอให้ได้คู่ครองที่ดี เมื่อการค้าและอุตสาหกรรมเติบโตตั้งแต่ยุคกลางเป็นต้นมา อินาริก็แพร่เข้าไปในเมืองในฐานะคามิแห่งการผลิตและการค้า และทุกวันนี้ผู้คนอธิษฐานต่ออินาริเรื่องธุรกิจ ความปลอดภัยในบ้านและบนท้องถนน และความก้าวหน้าในศิลปะการแสดง ตั้งแต่กลางสมัยเอโดะ “คันโจ” คือการแบ่งดวงวิญญาณของคามิจากฟูชิมิไปประดิษฐานที่อื่น ทำให้การนับถืออินาริแพร่ไปทั่วญี่ปุ่น
ภูเขาอินาริ
ภูเขาอินาริสูง 233 เมตร เป็นยอดที่อยู่ใต้สุดใน 36 ยอดของฮิงาชิยามะ แนวเขาทางด้านตะวันออกของเกียวโต และยอดทั้งสามของภูเขาไล่สูงขึ้นทีละยอดจากตะวันตกไปตะวันออก การนับถืออินาริเริ่มจากการบูชาตัวภูเขาเอง ภูเขาทั้งลูกเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์ของศาลเจ้า และเมื่อรวมกับที่ดินที่ตีนเขาด้านตะวันตก พื้นที่ของศาลเจ้ามีราว 870,000 ตารางเมตร
การขึ้นเขาเพื่อสักการะสถานที่ศักดิ์สิทธิ์บนภูเขาเรียกว่า “โอยามะ ซูรุ” หรือ “ทำภูเขา” และมีมาตั้งแต่สมัยเฮอัน ทั้ง “มากูระ โนะ โซชิ” (หนังสือข้างหมอน) และ “คาเงโร นิกกิ” (บันทึกคาเงโร) ต่างกล่าวถึง ชาวเฮอันขึ้นเขาทุกปีในวันฮัตสึอูมะ วันม้าวันแรกของเดือนที่สอง ด้วยความเชื่อว่าการมาสักการะในวันนั้นจะนำโชคดีมาให้
ตามทางเดินมี “ชินเซกิ” จุดที่ศาลเล็ก ๆ เคยตั้งอยู่ และ “โอสึกะ” หลายพันก้อน คือหินที่สลักนามของอินาริ โอกามิที่ผู้ศรัทธาเลือกเอง หรือสลักชื่อของอินาริที่ประดิษฐานอยู่ในบ้านของผู้ศรัทธา ผู้คนเริ่มตั้งโอสึกะรอบชินเซกิในสมัยเมจิ (ปี 1868–1912)
จิ้งจอก
จิ้งจอกเป็น “เค็นโซกุ” ของอินาริ โอกามิ คือผู้ส่งสารที่ได้รับฐานะเสมือนเป็นเครือญาติของคามิเอง เช่นเดียวกับคามิ จิ้งจอกเหล่านี้มองไม่เห็นด้วยตามนุษย์ จึงได้รับการเคารพในฐานะจิ้งจอกขาว หรือจิ้งจอกใส เรียกว่า “เบียกโกะซัง” และศาลเล็ก ๆ ในบริเวณศาลเจ้าที่ชื่อเบียกโกชะก็อุทิศแด่จิ้งจอกเหล่านี้
ทฤษฎีหนึ่งสืบสายสัมพันธ์นี้ไปถึงบทบาทของอินาริในฐานะคามิแห่งอาหาร หรือ “มิเกตสึกามิ” ซึ่งคำว่า “มิเกตสึ” กลายเป็น “มิเกตสึเนะ” หรือ “จิ้งจอกสามตัว” ไปตามกาลเวลา อีกทฤษฎีหนึ่งชี้ไปที่จิ้งจอกซึ่งเป็นพาหนะของดากินิเท็น เทพในพุทธศาสนาสายคุยหยานที่อินาริถูกถือว่าเป็นองค์เดียวกัน ความเชื่อพื้นบ้านยังให้จิ้งจอกเป็นผู้ส่งสารของคามิแห่งนาข้าวด้วย
หน้าอาคารหลักและโรมง จิ้งจอกหินคาบแก้วมณี กุญแจ หรือสิ่งของอื่นไว้ในปาก ว่ากันว่ากุญแจนั้นคือกุญแจยุ้งฉาง
อินาริซูชิและคิตสึเนะโซบะ
“อินาริซูชิ” คือเต้าหู้ทอดที่เคี่ยวจนหวานเค็ม เปิดออกเป็นถุง แล้วยัดข้าวปรุงน้ำส้มสายชู ชื่อนี้ตั้งตามจิ้งจอก ผู้ส่งสารของอินาริ ซึ่งว่ากันว่าชอบเต้าหู้ทอด ตั้งแต่ช่วงปีท้าย ๆ ของศักราชเท็มโป (ปี 1830–1844) คนขายเดินเร่ตามถนนในเอโดะ ซึ่งคือโตเกียวในปัจจุบัน ในยามค่ำคืน ขายอินาริซูชิใต้แสงโคมกระดาษที่วาดรูปโทริอิ “คิตสึเนะ” โซบะ เส้นในน้ำซุปที่โปะเต้าหู้ทอด และ “คิตสึเนะ” อุด้ง ก็ได้ชื่อของจิ้งจอกมาด้วยเหตุผลเดียวกัน
แหล่งอ้างอิง
- Fushimi Inari Taisha, "About Fushimi Inari Taisha"
- Fushimi Inari Taisha, "Frequently asked questions"
- Fushimi Inari Taisha, "Enshrined deities"
- Fushimi Inari Taisha, "Shrine map"
- Fushimi Inari Taisha, "History: Rebuilding the main hall"
- Fushimi Inari Taisha, "History: Inari kanjō"
- Fushimi Inari Taisha (English)
- Fushimi Inari Taisha, "Visiting Oinari-san"
- Fushimi Inari Taisha, "Dedicating a torii"
- Agency for Cultural Affairs, database of nationally designated cultural properties, "Fushimi Inari Taisha Rōmon"
- City of Kyoto, Fushimi Ward Office, "Fukakusa Trail: sights along the course"
- Kyoto City Tourism Association, "Fushimi Inari Taisha Rōmon"
- Kyoto City Official Travel Guide, "Fushimi Inari Taisha Shrine"
- Kotobank, "Fushimi Inari Taisha"
- Kotobank, "Inari shinkō"
- Kotobank, "Inarizushi"
- Kotobank, "Kitsune"
ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):
