บนชินคันเซ็นและรถด่วนพิเศษในญี่ปุ่น การกินอาหารที่ที่นั่งเป็นส่วนธรรมดาของการเดินทาง และที่นั่งก็มีโต๊ะไว้ให้ ส่วนบนรถไฟชานเมืองและรถไฟใต้ดิน การกินอาหารถือเป็นมารยาทที่ไม่ดี และผู้มาเยือนได้รับการขอให้งดเว้นเพื่อเห็นแก่ผู้โดยสารรอบข้าง
รถไฟที่มีโต๊ะที่ที่นั่ง
รถไฟทางไกลคือที่ที่คนกินเอกิเบ็น ข้าวกล่องที่ขายตามสถานี เอกิเบ็นมีทุกอย่างที่ต้องใช้ในการกินมาให้พร้อม จึงแกะได้ทันทีที่เจ้าของนั่งลง
บนรถไฟรุ่น N700 ของโทไกโดชินคันเซ็นและซันโยชินคันเซ็น โต๊ะพับลงมาจากด้านหลังของที่นั่งข้างหน้า กรีนคาร์ ซึ่งเป็นชั้นที่สูงกว่าตู้ธรรมดา มีโต๊ะข้างที่ดึงออกจากที่วางแขนเพิ่มมา และโต๊ะหลังพนักก็ใหญ่กว่าและเลื่อนเข้าหาผู้โดยสารได้ ตู้ธรรมดาของรถไฟรุ่น W7 บนโฮกูริกุชินคันเซ็นมีโต๊ะพับเก็บได้ขนาดใหญ่และปลั๊กไฟทุกที่นั่ง
โต๊ะที่พับเก็บของที่นั่งธรรมดารุ่น N700 มีแผ่นข้อความพิมพ์อยู่ แผนผังของตู้รถใกล้เคียงระบุตำแหน่งห้องน้ำและโทรศัพท์ และแสดงถังขยะที่ปลายตู้ ด้านล่างเป็นคำขอให้ตั้งโทรศัพท์มือถือเป็นโหมดเงียบ และน้ำหนักที่โต๊ะรับได้ คือ 10 กิโลกรัม
ที่นั่ง N700 ปรับเอนได้ และโต๊ะแขวนอยู่กับพนักพิง การรถไฟจึงขอให้ระวังเรื่องนี้ ตัวอย่างเช่น JR ฮอกไกโดขอให้ผู้โดยสารบนรถไฟของตนบอกคนข้างหลังก่อนปรับเอน และเอนพนักลงช้า ๆ เพราะพนักที่ล้มลงมากะทันหันทำให้ผู้โดยสารข้างหลังตกใจ และพนักที่เอนมากอาจทำให้รู้สึกอึดอัด
รถไฟชานเมืองและรถไฟใต้ดิน
เส้นแบ่งอยู่ที่โต๊ะ บนขนส่งสาธารณะ คนจะเลี่ยงการกินและดื่มเว้นแต่ที่นั่งมีโต๊ะ และการกินบนรถไฟธรรมดาหรือรถไฟใต้ดินโดยทั่วไปถือว่าไม่สุภาพ รถไฟธรรมดาที่วิ่งระยะสั้นไม่มีพื้นที่จัดไว้สำหรับกินอาหาร และอาจแน่นมาก บนรถแบบนั้นถือว่าควรใช้พื้นที่ให้น้อยที่สุด คนดื่มน้ำหรือชาเป็นภาพที่เห็นได้เป็นครั้งคราว และในตู้ที่แน่นขนัด สิ่งที่ต้องระวังคือการทำหกใส่คนข้าง ๆ
หน่วยงานปกครองมหานครโตเกียวขอให้ผู้มาเยือนงดกินอาหารบนรถไฟชานเมืองและรถประจำทางในเมือง การรถไฟฮันคิว ซึ่งมีสายหลักวิ่งจากอูเมดะในโอซาก้าไปเกียวโต โกเบ และทาการาซูกะ ตอบคำถาม “ห้ามกินและดื่มบนรถไฟหรือไม่” ว่าไม่ได้ห้าม และขอให้ผู้โดยสารระวังไม่ให้รบกวนคนรอบข้าง
การสำรวจผู้โดยสารแสดงให้เห็นว่าเรื่องอาหารอยู่ตรงไหนในบรรดาข้อร้องเรียน ในเดือนตุลาคมและพฤศจิกายน 2025 สมาคมรถไฟเอกชนญี่ปุ่นถามผู้คนทางออนไลน์ว่าพฤติกรรมใดในสถานีและบนรถไฟที่รบกวนพวกเขา มีผู้ตอบ 5,202 คน แต่ละคนเลือกได้ไม่เกินสามข้อ การกินและดื่มในตู้ที่แออัดมีผู้เลือก 7.5 เปอร์เซ็นต์ และอยู่อันดับที่สิบสี่จาก 18 ข้อ การไอหรือจามโดยไม่คำนึงถึงผู้อื่นมาเป็นอันดับหนึ่งด้วย 34.7 เปอร์เซ็นต์ ตามด้วยวิธีการนั่ง เช่น ไม่ขยับชิดหรือเหยียดขา (31.9 เปอร์เซ็นต์) และการคุยเสียงดังกับการเล่นเอะอะ (30.2 เปอร์เซ็นต์)
บนรถขายอะไร
ตู้เสบียงตู้แรกในญี่ปุ่นพ่วงกับรถด่วนของทางรถไฟซันโยในเดือนพฤษภาคม 1899 และต่อมาตู้เสบียงก็วิ่งกับรถด่วนพิเศษทางไกลและชินคันเซ็น เมื่อรถไฟเร็วขึ้นและการเดินทางสั้นลง ผู้โดยสารก็ใช้น้อยลง และตู้เสบียงของชินคันเซ็นปิดบริการในเดือนมีนาคม 2000
รถเข็นในทางเดินก็หายไปจากโทไกโดชินคันเซ็นเช่นกัน JR เซ็นทรัลยุติการขายด้วยรถเข็นบนขบวนโนโซมิและฮิการิเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2023 เหตุผลที่ให้ไว้คือร้านค้ารอบสถานีมีของให้เลือกดีขึ้น ผู้โดยสารที่นำอาหารและเครื่องดื่มขึ้นรถมีมากขึ้น มีคำขอให้ตู้โดยสารเงียบขึ้น และการขาดแคลนแรงงานที่กำลังจะมาถึง นับแต่นั้น ระหว่างโตเกียวกับชินโอซาก้า ผู้โดยสารกรีนคาร์บนขบวนโนโซมิและฮิการิสแกนโค้ดที่ที่นั่งด้วยอุปกรณ์มือถือของตนเพื่อสั่งอาหารและเครื่องดื่ม แล้วพนักงานบริการบนรถนำมาส่ง ตู้ธรรมดาและขบวนโคดามะไม่มีการขาย และมีการเพิ่มตู้ขายกาแฟดริปและไอศกรีมอัตโนมัติบนชานชาลาของสถานีที่ขบวนโนโซมิจอด ซันโยชินคันเซ็นซึ่งวิ่งต่อจากชินโอซาก้าถึงฮากาตะ เปลี่ยนจากรถเข็นเป็นการสั่งผ่านมือถือตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2026
รถเข็นยังคงผ่านไปในบางขบวนของโทโฮกุ ยามางาตะ อากิตะ โจเอ็ตสึ และโฮกูริกุชินคันเซ็น และบนรถด่วนพิเศษอาซูซะกับฮิตาจิ รายการสินค้าของรถเข็นประจำเดือนพฤศจิกายน 2026 มีกาแฟ ชาเขียว เบียร์ สาเก ไอศกรีม ขนมหวาน และของขบเคี้ยว และไม่มีข้าวกล่อง JR ฮอกไกโดไม่มีการขายบนรถในรถด่วนพิเศษสายธรรมดาทุกขบวน และขอให้ผู้โดยสารซื้อของที่ต้องการก่อนขึ้นรถ อาหารจึงมาจากร้านที่สถานี
เมื่อกินเสร็จแล้ว
JR เวสต์บอกให้ผู้โดยสารทิ้งขยะจากอาหารและเครื่องดื่มในที่ทิ้งที่จัดไว้บนรถหรือในสถานี JR ฮอกไกโดขอให้ใช้ถังขยะหรือนำขยะติดตัวไป และจัดบริเวณรอบที่นั่งให้เรียบร้อยก่อนลงจากรถ เพื่อให้คนถัดไปได้นั่งที่นั่งที่สะอาด
ขยะที่ทิ้งไว้ถูกร้องเรียนมากกว่าการกิน ในการสำรวจปี 2025 เดียวกันนั้น 12.9 เปอร์เซ็นต์เลือกขยะและขวดพลาสติกที่ถูกทิ้งไว้ ซึ่งทำให้อยู่อันดับที่เก้า สูงกว่าการกินในตู้ที่แออัดห้าอันดับ
มีเอกิเบ็นอย่างหนึ่งที่เหลือไว้มากกว่ากระดาษห่อ โทเงะ โนะ คามะเมชิ ซึ่งวางขายที่สถานีโยโกกาวะเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 1958 มาในหม้อดินเผา ที่เลือกใช้เพราะผู้โดยสารที่เหนื่อยล้าจากการนั่งรถไฟนาน ๆ บอกว่าอยากได้เบ็นโตะอุ่น ๆ หม้อที่กลับมาหลังใช้หนึ่งครั้งจะล้างด้วยไอน้ำสองรอบที่โอกิโนยะแล้วนำมาใช้อีก สำหรับลูกค้าที่บอกว่าหม้อหนักเกินจะถือ โอกิโนยะยังบรรจุอาหารแบบเดียวกันในภาชนะเยื่อกระดาษขึ้นรูปด้วย
แหล่งอ้างอิง
- Japan National Tourism Organization: Experience Japan's Local Ekiben Culture
- Japan National Tourism Organization: Responsible Travel Guide, Traveling Mindfully
- Japan National Tourism Organization: Traveling by Rail
- Tokyo Metropolitan Government: How to Enjoy Tokyo! Manners & Customs Handbook (2025, PDF)
- Hankyu Railway: FAQ, Is eating and drinking on the train prohibited?
- Japan Private Railway Association: 2025 survey of nuisance behavior in stations and trains
- JR West: Train and Station Manners
- JR West: Tōkaidō and San'yō Shinkansen (N700)
- JR West: Hokuriku Shinkansen (W7)
- JR Central and JR West: press release on Supreme Class (June 17, 2026, PDF)
- JR Central: press release on new onboard services (August 8, 2023, PDF)
- JR Central: Onboard sales
- JR East Service Creation: Onboard sales product list (PDF)
- JR Hokkaido: Manner guide
- JR Hokkaido: FAQ on reclining
- JR Hokkaido: FAQ on onboard sales
- Kotobank: “Shokudōsha” (dining car)
- Oginoya: Company timeline
- Oginoya: About the containers
ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):
