---
title: "โรงงานไหมโทมิโอกะ โรงงานสาวไหมของรัฐแห่งแรกของญี่ปุ่น"
description: "โรงงานไหมโทมิโอกะเปิดที่กุนมะในปี 1872 พร้อมเครื่องจักรจากฝรั่งเศส เพื่อสอนการสาวไหมด้วยเครื่องจักรให้ญี่ปุ่น ใครสร้าง ใครทำงานที่นั่น และทำไมจึงเป็นมรดกโลก"
url: https://kama-meshi.com/th/articles/tomioka-silk-mill
language: th
published: 2026-11-11
category: "จุดหมายปลายทางในญี่ปุ่น › กุนมะ"
tags: ["กุนมะ", "มรดกโลก"]
author: "กองบรรณาธิการโอกิโนยะ"
publisher: "Oginoya Co., Ltd."
translations:
  en: https://kama-meshi.com/en/articles/tomioka-silk-mill
  zh-TW: https://kama-meshi.com/zh-tw/articles/tomioka-silk-mill
  ko: https://kama-meshi.com/ko/articles/tomioka-silk-mill
  zh-CN: https://kama-meshi.com/zh-cn/articles/tomioka-silk-mill
  zh-HK: https://kama-meshi.com/zh-hk/articles/tomioka-silk-mill
  de: https://kama-meshi.com/de/articles/tomioka-silk-mill
  fr: https://kama-meshi.com/fr/articles/tomioka-silk-mill
  es: https://kama-meshi.com/es/articles/tomioka-silk-mill
---

# โรงงานไหมโทมิโอกะ โรงงานสาวไหมของรัฐแห่งแรกของญี่ปุ่น

![อาคารโรงงานอิฐแดงทรงยาว โครงไม้สีเทา มีหน้าต่างกระจกทรงสูงสองแถวและหลังคากระเบื้อง ป้ายด้านหน้าเขียนว่า 最新型自動繰糸機 10セット設備](https://kama-meshi.com/_astro/tomioka-reeling-plant-exterior-2014.BW7y9Ip0_LHemr.webp)

โรงงานไหมโทมิโอกะคือโรงงานสาวไหมที่รัฐบาลเมจิของญี่ปุ่นเปิดในปี 1872 ที่โทมิโอกะ จังหวัดกุนมะ โดยใช้เครื่องจักรจากฝรั่งเศสและผู้สอนชาวฝรั่งเศส เพื่อแสดงให้ทั้งประเทศเห็นวิธีผลิตไหมดิบด้วยเครื่องจักร โรงงานเดินเครื่องอยู่ 115 ปี อาคารของปี 1872 ยังตั้งอยู่เกือบครบถ้วน และในปี 2014 ก็ได้ขึ้นบัญชีมรดกโลกพร้อมกับแหล่งที่เกี่ยวข้องอีกสามแห่งในกุนมะ ในฐานะศูนย์กลางของนวัตกรรมที่ทำให้ญี่ปุ่นเป็นผู้ส่งออกไหมดิบอันดับหนึ่งของโลก

## โรงงานต้นแบบสำหรับสินค้าส่งออกอันดับหนึ่งของญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นเริ่มค้าขายกับต่างประเทศในปี 1859 และไหมดิบก็กลายเป็นสินค้าส่งออกอันดับหนึ่งอย่างรวดเร็ว เมื่อความต้องการพุ่งสูง ไหมคุณภาพต่ำก็ถูกผลิตออกมาเป็นจำนวนมาก อังกฤษและฝรั่งเศสกดดันให้ปรับปรุงคุณภาพ และขอสร้างโรงงานไหมในญี่ปุ่นด้วยทุนต่างชาติ ในปี 1870 รัฐบาลจึงตัดสินใจสร้างโรงงานต้นแบบด้วยเงินของตนเอง โรงงานจะใช้เทคโนโลยีการสาวไหมของตะวันตกและผู้สอนชาวต่างชาติ ส่วนผู้หญิงที่รับสมัครมาจากทั่วญี่ปุ่นและได้รับการฝึกที่นี่ จะกลับบ้านไปสอนการสาวไหมด้วยเครื่องจักร

รัฐบาลจ้างปอล บรูนา (1840–1908) ชาวฝรั่งเศสที่ทำงานเป็นผู้ตรวจไหมดิบอยู่ในโยโกฮาม่า มานำโครงการนี้ ชิบูซาวะ เออิจิ แห่งกระทรวงการคลังเป็นผู้ดูแลแผนงาน และโอดากะ อัตสึทาดะ เป็นผู้อำนวยการคนแรกของโรงงาน

## ทำไมต้องเป็นโทมิโอกะ

บรูนากับโอดากะสำรวจแหล่งเลี้ยงไหมใกล้โตเกียวแล้วเลือกโทมิโอกะ รอบเมืองนี้การเลี้ยงไหมเฟื่องฟู จึงหารังไหมดีได้ใกล้มือ มีที่ดินกว้างอยู่ริมแม่น้ำคาบูระ และชักน้ำจากคลองส่งน้ำที่มีอยู่แล้วได้ ชาวเมืองเห็นชอบกับการตั้งโรงงาน และโยโกฮาม่าก็อยู่ไม่ไกล

## ผนังอิฐบนโครงไม้

การก่อสร้างเริ่มในปี 1871 และการสาวไหมเริ่มเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 1872 สิบวันก่อนที่[ทางรถไฟสายแรกของญี่ปุ่น](https://kama-meshi.com/th/articles/japan-railway-history)จะเปิดระหว่างชิมบาชิกับโยโกฮาม่า

อาคารหลักเป็นโครงไม้ที่มีผนังอิฐ ช่างทำกระเบื้องหลังคาชาวญี่ปุ่นเผาอิฐตามคำแนะนำของชาวฝรั่งเศส และอิฐก่อแบบฝรั่งเศส (“ฟูรันสุซูมิ”) คือเรียงด้านยาวสลับกับด้านสั้นภายในแถวเดียวกัน หลังคามุงกระเบื้องญี่ปุ่น ส่วนกระจกหน้าต่างและเครื่องสาวไหมนำเข้าจากฝรั่งเศส

โรงสาวไหม ซึ่งเป็นที่ดึงเส้นไหมออกจากรังไหม ยาว 140 เมตร หลังคาวางอยู่บนโครงถักแบบคิงโพสต์ พื้นโรงจึงไม่มีเสา และได้แสงจากหน้าต่างกระจกกรอบเหล็ก ด้วยเครื่องสาวไหมฝรั่งเศส 300 อ่าง ที่นี่จึงเป็นโรงงานสาวไหมที่ใหญ่ที่สุดในโลกในเวลานั้น โกดังเก็บรังไหมตะวันออกและตะวันตกยาวหลังละ 104 เมตร สูงสองชั้น และมีหน้าต่างจำนวนมากเพื่อให้รังไหมแห้ง

![ผนังอิฐยาวที่แบ่งเป็นช่องด้วยเสาและคานไม้สีเทา มีหน้าต่างสองแถวที่ปิดบานเกล็ดสีอ่อน มองเฉียงขึ้นจากด้านล่าง](https://kama-meshi.com/_astro/tomioka-east-cocoon-warehouse-2014.L4cnwlrS_JtoVq.webp "โกดังเก็บรังไหมตะวันออก ปี 2014")

## ผู้หญิงที่หน้าอ่างสาวไหม

การรับสมัครเริ่มในเดือนมีนาคม 1872 ในห้าจังหวัด และมีผู้หญิงมาสมัครน้อย ผู้คนเข้าใจว่าไวน์ที่ชาวฝรั่งเศสดื่มคือเลือดมนุษย์ โอดากะจึงพาลูกสาวคนโตของตนเองซึ่งอายุ 13 ปีเข้าโรงงาน พอถึงปี 1893 ก็มีผู้หญิงมาจาก 36 จังหวัดจาก 47 จังหวัดในปัจจุบัน

![ภาพพิมพ์แกะไม้สามแผ่นต่อกันชื่อ 上州富岡製糸場之図 ผู้หญิงสวมกิโมโนนั่งเรียงแถวที่เครื่องสาวไหมยาวในโถงอิฐที่มีหน้าต่างทรงสูงและโครงหลังคาสีน้ำเงิน และมีผู้ชายแต่งกายแบบตะวันตกอยู่ในทางเดิน](https://kama-meshi.com/_astro/tomioka-silk-mill-print-kuniteru.TnX0gawz_1Qe7W2.webp "โรงสาวไหมในช่วงที่เปิด ในภาพพิมพ์แกะไม้ของอูตางาวะ คูนิเตรุ รุ่นที่ 2")

ในช่วงแรก วันทำงานยาว 7 ชั่วโมง 45 นาที วันอาทิตย์เป็นวันหยุด และเมื่อรวมวันหยุดเทศกาล ปีใหม่ และฤดูร้อนแล้ว ปีหนึ่งทำงานราว 290 วัน ค่าจ้างจ่ายตามผลงาน ตอนแรกแบ่งเป็นสี่ขั้น และเป็นแปดขั้นตั้งแต่เดือนเมษายน 1874 ผู้หญิงเหล่านี้อยู่ในหอพัก และโรงงานเป็นผู้ออกค่าที่พัก ค่าอาหาร และตั้งแต่ราวเดือนกุมภาพันธ์ 1873 ก็ออกค่ารักษากับแพทย์ชาวฝรั่งเศสที่ประจำอยู่ที่โรงงานด้วย

โยโกตะ เอ (1857–1929) ลูกสาวซามูไรจากมัตสึชิโระ ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของเมืองนากาโนะ เข้าโรงงานในปี 1873 เมื่ออายุ 15 ปี เธอได้เป็นคนสาวไหมชั้นหนึ่ง และปีถัดมาก็กลับบ้านไปสอนการสาวไหมด้วยเครื่องจักรที่โรงงานใหม่ในมัตสึชิโระ เธอเขียนบันทึกความทรงจำที่รู้จักกันในชื่อ “โทมิโอกะ นิกกิ” หรือบันทึกโทมิโอกะ ระหว่างปี 1907 ถึง 1913 ในชื่อหลังแต่งงานว่า วาดะ เอ

## มิตซุย ฮาระ คาตากูระ

ผู้สอนชาวฝรั่งเศสจากไปในปี 1876 และนับจากนั้นเจ้าหน้าที่ชาวญี่ปุ่นก็บริหารโรงงาน ไหมของโรงงานได้รับการยกย่องสูงในต่างประเทศ แต่โรงงานไม่ได้มีกำไรเสมอไป และในปี 1893 รัฐบาลก็ขายโรงงานด้วยการประมูลให้ตระกูลมิตซุย ในปี 1902 โรงงานตกเป็นของฮาระ โกเม บริษัทค้าไหมดิบในโยโกฮาม่า และในปี 1939 ก็ถูกควบรวมเข้ากับคาตากูระ ซึ่งเป็นบริษัทสาวไหมที่ใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นในเวลานั้น หลังสงครามโลกครั้งที่สองมีการติดตั้งเครื่องสาวไหมอัตโนมัติ และการผลิตหยุดลงในเดือนมีนาคม 1987

![ภายในโถงโรงงานยาวที่มีโครงหลังคาสีขาวและไม่มีเสาตรงกลาง เครื่องสาวไหมที่คลุมด้วยแผ่นพลาสติกใสเรียงเป็นแถวสองข้างทางเดิน](https://kama-meshi.com/_astro/tomioka-reeling-plant-interior-2018.D21JqUfy_Z1OhSAT.webp "ภายในโรงสาวไหม ปี 2018")

ในปี 1897 รถไฟโคซูเกะเปิดระหว่างทาคาซากิกับชิโมนิตะ เพื่อขนรังไหม ไหมดิบ และไข่ไหมของพื้นที่นี้ เส้นทางนี้ปัจจุบันคือรถไฟฟ้าโจชิน และมีสถานีโจชูโทมิโอกะอยู่บนเส้นทาง จากทาคาซากิ สายหลักชินเอ็ตสึวิ่งมาตั้งแต่ปี 1885 ถึงโยโกกาวะ ที่ตีน[ช่องเขาอูซุย](https://kama-meshi.com/th/articles/yokokawa-usui) สะพานอิฐและอุโมงค์ของทางรถไฟที่เคยข้ามช่องเขาอูซุยเป็น[ทรัพย์สินทางวัฒนธรรมสำคัญ](https://kama-meshi.com/th/articles/railway-heritage-japan)

หลังปี 1987 คาตากูระเก็บรักษาอาคารไว้เกือบทั้งหมด และบริจาคให้เมืองโทมิโอกะในปี 2005 ปีเดียวกับที่พื้นที่โรงงานกลายเป็นโบราณสถานแห่งชาติ อาคารหลักได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นทรัพย์สินทางวัฒนธรรมสำคัญในปี 2006 ในเดือนธันวาคม 2014 โรงสาวไหมและโกดังเก็บรังไหมทั้งสองหลังกลายเป็นสมบัติของชาติ นับเป็นแห่งแรกในจังหวัดกุนมะ โกดังเก็บรังไหมตะวันตกเปิดให้เข้าชมในปี 2020 หลังงานอนุรักษ์หกปี

## สี่แหล่ง หนึ่งมรดกโลก

“Tomioka Silk Mill and Related Sites” (โรงงานไหมโทมิโอกะและแหล่งที่เกี่ยวข้อง) ขึ้นบัญชีมรดกโลกในเดือนมิถุนายน 2014 แหล่งทั้งสี่ตรงกับขั้นตอนต่าง ๆ ของการผลิตไหมดิบ บ้านเดิมของทาจิมะ ยาเฮ ในอิเซซากิ เป็นบ้านพร้อมห้องเลี้ยงไหมที่มีช่องระบายอากาศยกสูงบนหลังคา สร้างในปี 1863 โดยทาจิมะ ยาเฮ ผู้พัฒนาวิธีเลี้ยงไหมที่อาศัยการระบายอากาศจนสมบูรณ์ ทากายามะชะ โรงเรียนสอนการเลี้ยงไหมที่ตั้งขึ้นในฟูจิโอกะเมื่อปี 1884 สอนวิธีเลี้ยงไหมที่กลายเป็นมาตรฐานของทั้งประเทศ ห้องเย็นธรรมชาติอาราฟูเนะในชิโมนิตะ สร้างระหว่างปี 1905 ถึงราวปี 1914 เก็บไข่ไหมไว้ในอากาศเย็นที่พัดออกมาจากช่องว่างในหิน ทำให้เกษตรกรเลี้ยงไหมได้ปีละหลายครั้งแทนที่จะเป็นครั้งเดียว

ยูเนสโกให้เหตุผลของการขึ้นบัญชีไว้สองข้อ คือการถ่ายทอดเทคนิคการเลี้ยงไหมเชิงอุตสาหกรรมของฝรั่งเศสมาสู่ญี่ปุ่นตั้งแต่ช่วงแรกและสำเร็จอย่างสมบูรณ์ และการเป็นตัวอย่างอันโดดเด่นของกลุ่มสิ่งก่อสร้างที่รวมเป็นระบบเดียวเพื่อผลิตไหมดิบจำนวนมาก

## แหล่งอ้างอิง

- [Tomioka Silk Mill (Tomioka City official site), "About Tomioka Silk Mill"](https://www.tomioka-silk.jp/_tomioka-silk-mill/about/)
- [Tomioka Silk Mill (Tomioka City official site), "Highlights of Tomioka Silk Mill"](https://www.tomioka-silk.jp/_tomioka-silk-mill/point/)
- [UNESCO World Heritage Centre, "Tomioka Silk Mill and Related Sites"](https://whc.unesco.org/en/list/1449)
- [Gunma Prefecture, "Tomioka Silk Mill and Related Sites"](https://worldheritage.pref.gunma.jp/tomikinu/)
- [Gunma Prefecture, "Former Kōzuke Railway facilities" (PDF)](https://worldheritage.pref.gunma.jp/pdf/ks003/kouzuke-t.pdf)
- [Agency for Cultural Affairs, Cultural Heritage Online, "Former Tomioka Silk Mill: Reeling Plant"](https://online.bunka.go.jp/heritages/detail/124804)
- [Tomioka City, "Former Tomioka Silk Mill: Plan for Maintenance and Utilization" (PDF, 2012)](https://www.city.tomioka.lg.jp/www/contents/1000000000335/files/seibikatuyoukeikaku.pdf)
- [Kotobank, "Tomioka Silk Mill"](https://kotobank.jp/word/%E5%AF%8C%E5%B2%A1%E8%A3%BD%E7%B3%B8%E5%A0%B4-105820)
- [Kotobank, "Wada Ei"](https://kotobank.jp/word/%E5%92%8C%E7%94%B0%E8%8B%B1-1121608)

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

- [C1815 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomioka_Silk_Mill_Main_Building.JPG), [CC0](http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en), 2014
- [C1815 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomioka_Silk_Mill_East_Building.JPG), [CC0](http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en), 2014
- [Utagawa Kuniteru II (一曜斎国輝) / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E4%B8%8A%E5%B7%9E%E5%AF%8C%E5%B2%A1%E8%A3%BD%E7%B3%B8%E5%A0%B4%E4%B9%8B%E5%9B%B3_PNG.png), Public domain
- [Suikotei / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Inside_of_Tomioka_Silk_Mill_Silk-reeling_plant.jpg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), 2018