---
title: "มิงเกคืออะไร ฮามาดะ โชจิ กับขบวนการหัตถกรรมพื้นบ้านของญี่ปุ่น"
description: "มิงเกหมายถึงหัตถกรรมพื้นบ้าน คือของใช้ประจำวันที่ช่างฝีมือไร้ชื่อทำขึ้น มาดูว่าคำนี้บัญญัติขึ้นในปี 1925 อย่างไร ให้คุณค่ากับอะไร และช่างปั้นฮามาดะ โชจิทำงานตามแนวทางนี้ที่มาชิโกะอย่างไร"
url: https://kama-meshi.com/th/articles/mingei-and-hamada
language: th
published: 2026-11-11
category: "โทเงะ โนะ คามะเมชิ › เครื่องปั้นมาชิโกะและภาชนะ"
tags: ["เครื่องปั้นมาชิโกะ"]
author: "กองบรรณาธิการโอกิโนยะ"
publisher: "Oginoya Co., Ltd."
translations:
  en: https://kama-meshi.com/en/articles/mingei-and-hamada
  zh-TW: https://kama-meshi.com/zh-tw/articles/mingei-and-hamada
  ko: https://kama-meshi.com/ko/articles/mingei-and-hamada
  zh-CN: https://kama-meshi.com/zh-cn/articles/mingei-and-hamada
  zh-HK: https://kama-meshi.com/zh-hk/articles/mingei-and-hamada
  de: https://kama-meshi.com/de/articles/mingei-and-hamada
  fr: https://kama-meshi.com/fr/articles/mingei-and-hamada
  es: https://kama-meshi.com/es/articles/mingei-and-hamada
---

# มิงเกคืออะไร ฮามาดะ โชจิ กับขบวนการหัตถกรรมพื้นบ้านของญี่ปุ่น

![เตาเผาแบบไต่เนินทอดยาวทำจากดินสีอ่อน มีช่องด้านข้างรูปโค้งเรียงเป็นแถว อยู่ใต้หลังคาไม้ และมีมัดฟางอยู่ด้านหน้า](https://kama-meshi.com/_astro/mashiko-sankokan-kiln-2022.7hcwIgND_10soMg.webp)

“มิงเก” เป็นคำภาษาญี่ปุ่นที่หมายถึงหัตถกรรมพื้นบ้าน คือภาชนะ ผ้า และเครื่องมือที่ช่างฝีมือไร้ชื่อทำขึ้นเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน คำนี้บัญญัติขึ้นในปี 1925 โดยนักคิดยานางิ มูเนโยชิ ร่วมกับช่างปั้นฮามาดะ โชจิ และคาวาอิ คันจิโร และฮามาดะ (1894–1978) คือช่างปั้นที่ตั้งแต่ปี 1924 อาศัยอยู่ในเมืองเครื่องปั้นดินเผามาชิโกะ และทำงานด้วยดินกับน้ำเคลือบของเมืองนั้น

## คำที่บัญญัติขึ้นในปี 1925

“มิงเก” (民藝) เชื่อม “มิง” จากคำที่หมายถึงสามัญชน เข้ากับ “เก” จาก “โคเง” ซึ่งแปลว่างานหัตถกรรม ยานางิ ฮามาดะ และคาวาอิเริ่มใช้คำนี้ในปลายปี 1925 ก่อนหน้านั้นของใช้งานหัตถกรรมประจำวันแบบนี้เรียกว่า “เกเตโมโนะ” (下手物) คำที่พ่อค้าในตลาดเช้าใช้เรียกของธรรมดาราคาถูก

ยานางิ มูเนโยชิ (1889–1961) หรือที่รู้จักในชื่อยานางิ โซเอ็ตสึ เป็นนักคิดที่เกิดในโตเกียว และเคยร่วมก่อตั้งนิตยสารวรรณกรรม “ชิรากาบะ” ในปี 1910 เครื่องปั้นดินเผาเกาหลีเปิดตาให้เขาเห็นความงามของของใช้ประจำวันที่ช่างฝีมือไร้ชื่อทำขึ้น ตั้งแต่ปี 1916 เขาเดินทางไปเกาหลีครั้งแล้วครั้งเล่า และในปี 1924 เปิดพิพิธภัณฑ์เล็ก ๆ ในโซลสำหรับของใช้ประจำวันสมัยราชวงศ์โชซ็อน

ในปี 1926 ยานางิ ฮามาดะ คาวาอิ และช่างปั้นโทมิโมโตะ เค็งกิจิ ลงชื่อทั้งสี่ในหนังสือชี้ชวนตั้งพิพิธภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้านญี่ปุ่น พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้านญี่ปุ่น (นิฮง มิงเกกัง) เปิดในปี 1936 ที่โคมาบะในโตเกียว และยานางิเป็นผู้อำนวยการคนแรก พิพิธภัณฑ์มีของสะสมราว 17,000 ชิ้น

![อาคารสองชั้นที่มีผนังปูนขาว หินสีอ่อน และหลังคากระเบื้อง ป้ายไม้บนเสาประตูหินเขียนว่า 日本民藝館](https://kama-meshi.com/_astro/mingeikan-komaba-2009.8s8KTYg-_ZyqSsD.webp "พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้านญี่ปุ่นที่โคมาบะ โตเกียว ปี 2009")

## ความงามในการใช้งาน

มิงเกหันไปหาเครื่องใช้ประจำวันที่โลกศิลปะมองข้าม ยานางิเขียนว่าความงามของงานหัตถกรรมอยู่ที่ความเหมาะกับการใช้งาน และเขากับเพื่อนพบความงามที่ “แข็งแรงดี” และ “ธรรมดา” ในของเหล่านี้ ของมิงเกทำขึ้นเพื่อใช้ ไม่มีลายเซ็นของผู้ทำ ทำด้วยมือ จากวัสดุและขนบของท้องถิ่น ในจำนวนมากและราคาถูก

ของสะสมของพิพิธภัณฑ์แสดงให้เห็นความกว้างของขอบเขต ทั้งเครื่องปั้นดินเผาสมัยราชวงศ์โชซ็อน ภาชนะญี่ปุ่นเก่าจากทัมบะ คารัตสึ อิมาริ และเซโตะ เสื้อคลุมของชาวไอนุ เครื่องปั้นดินเผาและสิ่งทอจากโอกินาวะ และสลิปแวร์เก่าของอังกฤษ ซึ่งเป็นเครื่องปั้นดินเผาที่ตกแต่งด้วยน้ำดิน ผู้สร้างงานที่เข้าร่วมขบวนการมีทั้งเบอร์นาร์ด ลีชจากอังกฤษ ฮามาดะ และคาวาอิในด้านเครื่องปั้นดินเผา เซริซาวะ เคซูเกะในด้านการย้อมผ้า และมูนากาตะ ชิโกในด้านภาพพิมพ์แกะไม้

## เกียวโต อังกฤษ โอกินาวะ มาชิโกะ

ฮามาดะเกิดที่คาวาซากิ ทางใต้ของโตเกียวไม่ไกล ในปี 1913 เขาเข้าเรียนหลักสูตรเซรามิกของโรงเรียนเทคนิคชั้นสูงโตเกียว ซึ่งเขาได้พบคาวาอิที่เป็นรุ่นพี่สองปี และหลังเรียนจบก็ไปร่วมงานกับคาวาอิที่สถาบันวิจัยเซรามิกในเกียวโตเพื่อศึกษาน้ำเคลือบ ในปี 1919 ขณะไปเยี่ยมลีชที่บ้านของยานางิ เขาก็ได้พบยานางิ

ในปี 1920 ฮามาดะไปอังกฤษกับลีช และที่เซนต์ไอฟส์ เมืองท่าทางตะวันตกเฉียงใต้สุด ทั้งสองสร้างเตาเผาแบบไต่เนินตามแบบเอเชียตะวันออก ต่อมาเขาสรุปเส้นทางอาชีพของตนไว้ในประโยคเดียวว่า “งานเครื่องปั้นดินเผาของข้าพเจ้าพบทางที่เกียวโต เริ่มต้นที่อังกฤษ เรียนรู้ที่โอกินาวะ และเติบโตที่มาชิโกะ”

เขากลับบ้านในปี 1924 และย้ายไปมาชิโกะในจังหวัดโทจิงิทางเหนือของโตเกียวในปีเดียวกัน เขาต้องการชีวิตชนบทแบบที่เห็นในอังกฤษ และที่ทำงานที่หยั่งรากในวิถีชีวิตอันมั่นคง [มาชิโกะ](https://kama-meshi.com/th/articles/mashiko-ware)เป็นเมืองที่เผาโอ่งน้ำ ชาม และกาน้ำชาสำหรับใช้ประจำวัน ในปี 1930 เขาซื้อบ้านไร่หลังคามุงหญ้าในเมืองใกล้เคียงแล้วให้ย้ายมาที่มาชิโกะ และเมื่อมีบ้านกับเตาเผาแบบไต่เนินของตัวเองก็เริ่มทำงานอย่างจริงจัง ที่อังกฤษ ภาชนะของเขามีตราที่เป็นอักษร 庄 ซึ่งเป็นอักษรตัวแรกของชื่อตัว ที่มาชิโกะเขาเลิกประทับตรา

## ดินมาชิโกะ น้ำเคลือบมาชิโกะ

ฮามาดะทำให้มาชิโกะยากิใหม่ขึ้นด้วยเพียงดินที่เมืองนี้ใช้มานานกับน้ำเคลือบเจ็ดชนิด แล้วจึงเพิ่มสิ่งที่เรียนรู้มาจากที่อื่น เช่น สีแดงเขียนบนเคลือบของโอกินาวะ น้ำเคลือบมาชิโกะชนิดหนึ่งคือ “คากิ” (柿釉) ซึ่งแปลว่า “ลูกพลับ” ทำจากหินที่ขุดจากอาชินูมะที่ชายขอบเมือง เมื่อใช้หินนี้อย่างเดียว เผาแล้วจะได้สีลูกพลับที่เป็นเอกลักษณ์ของมาชิโกะยากิ

เทคนิคหนึ่งที่เขาชอบคือ “นางาชิกาเกะ” (流し掛け) หรือการราด เขาตักน้ำเคลือบเต็มกระบวยแล้วราดในจังหวะเดียวจากระยะไกลถึง 30 เซนติเมตรนอกขอบชามใบใหญ่ เขานำวิธีตกแต่งเรียบง่ายที่เป็นขนบของมาชิโกะมาทำใหม่ในแบบของตัวเอง ชามปี 1957 ที่กว้าง 57.6 เซนติเมตร มีลายตารางเส้นสีขาวหนาราดบนพื้นสีเขียวอมฟ้า เขายังทำงานเคลือบเกลือ และเขียนลายต้นอ้อยซึ่งกลายเป็นลายประจำตัว

ในปี 1955 เขาอยู่ในกลุ่มบุคคลแรกที่ได้รับการรับรองเป็นผู้ถือครองทรัพย์สินทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ที่สำคัญ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่รู้จักกันว่าสมบัติของชาติที่มีชีวิต และในปี 1968 ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทางวัฒนธรรม หลังยานางิเสียชีวิตในปี 1961 ฮามาดะรับตำแหน่งผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์หัตถกรรมพื้นบ้านญี่ปุ่นต่อจากเขา พิพิธภัณฑ์นี้มีผลงานของฮามาดะราว 450 ชิ้น

## สิ่งที่ฮามาดะทิ้งไว้ในมาชิโกะ

เมื่อภาชนะของฮามาดะขายได้ โรงปั้นจำนวนมากในมาชิโกะก็เริ่มทำงานคล้ายกัน และมาชิโกะยากิก็มีลักษณะของหัตถกรรมพื้นบ้าน ชิมาโอกะ ทัตสึโซ ซึ่งเรียนกับเขาและเปิดเตาเผาในมาชิโกะในปี 1953 ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสมบัติของชาติที่มีชีวิตในปี 1996

ในเดือนเมษายน 1977 หนึ่งปีก่อนเสียชีวิต ฮามาดะเปิดส่วนหนึ่งของบ้านเป็นพิพิธภัณฑ์มาชิโกะซังโกกัง “ซังโก” แปลว่า “อ้างอิง” พิพิธภัณฑ์จัดแสดงเครื่องปั้นดินเผา เครื่องเขิน งานไม้ เครื่องเรือน และสิ่งทอที่เขาสะสมในญี่ปุ่นและต่างประเทศ และใช้เป็นของอ้างอิงสำหรับงานของตัวเอง เตาเผาแบบไต่เนินของเขา ยาวราว 16 เมตร ตั้งอยู่ในบริเวณนั้น เตาไม่ได้ใช้หลังเขาเสียชีวิต และถูกจุดเผาอีกครั้งในปี 2015 เป็นครั้งแรกในราว 40 ปี โดยมีผู้เข้าร่วมเกือบ 100 คน

![โรงทำงานไม้ทอดยาวที่มีหลังคากระเบื้องและหน้าต่างบานกระดาษ ในลานที่มีใบไม้ร่วงกระจายอยู่](https://kama-meshi.com/_astro/mashiko-sankokan-workshop-2022.BAXTIbvO_Z1zH1Vv.webp "โรงทำงานที่พิพิธภัณฑ์มาชิโกะซังโกกัง ปี 2022")

หม้อของ[โทเงะ โนะ คามะเมชิ](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-kamameshi) เบ็นโตะสถานีรถไฟที่โอกิโนยะวางขายในปี 1958 ก็เป็นมาชิโกะยากิเช่นกัน เป็น[หม้อดินเผา](https://kama-meshi.com/th/articles/the-kama-pot) [เครื่องปั้นดินเผา](https://kama-meshi.com/th/articles/pottery-and-porcelain)ของเมืองที่เผาภาชนะสำหรับใช้ประจำวันมาตั้งแต่ราวปี 1853

## แหล่งอ้างอิง

- [The Japan Folk Crafts Museum: History](https://mingeikan.or.jp/about/history/)
- [The Japan Folk Crafts Museum: Yanagi Sōetsu and the museum](https://mingeikan.or.jp/about/soetsu/)
- [The Japan Folk Crafts Museum: Collection, Hamada Shōji](https://mingeikan.or.jp/collection_series/hamada_shoji/?lang=ja)
- [Shoji Hamada Memorial Mashiko Sankokan Museum: About the museum](https://mashiko-sankokan.net/top/about/)
- [Shoji Hamada Memorial Mashiko Sankokan Museum: Climbing kiln project](http://www.mashiko-sankokan.net/noborigama-project/about.html)
- [Mashiko Museum of Ceramic Art: Former residence of Hamada Shōji](https://www.mashiko-museum.jp/facilities/hamada/index.html)
- [Mashiko Museum of Ceramic Art: exhibition on Hamada and Leach](https://www.mashiko-museum.jp/exhibitions/ex200628/index.html)
- [Tochigi Prefectural Museum of Fine Arts: Large bowl, blue glaze and white lattice](https://www.art.pref.tochigi.lg.jp/collection/title/0054.html)
- [Mashiko Town: About Mashiko ware](https://www.town.mashiko.lg.jp/page/page000115.html)
- [Kotobank: “Mingei”](https://kotobank.jp/word/%E6%B0%91%E8%8A%B8-140021)
- [Kotobank: “Hamada Shōji” (Japanese encyclopedias)](https://kotobank.jp/word/%E6%B5%9C%E7%94%B0%E5%BA%84%E5%8F%B8-14645)
- [Geological Survey of Japan, Chishitsu News no. 317 (January 1981): Mashiko ware (PDF)](https://www.gsj.jp/data/chishitsunews/81_01_07.pdf)

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

- [FukuroWaraw / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E7%9B%8A%E5%AD%90%E5%8F%82%E8%80%83%E9%A4%A8%E7%99%BB%E3%82%8A%E7%AA%AF.jpg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), 2022
- [Kamemaru2000 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nihon_mingeikan_meguro_2009.JPG), [CC BY-SA 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0), 2009
- [FukuroWaraw / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E7%9B%8A%E5%AD%90%E5%8F%82%E8%80%83%E9%A4%A8%E5%B7%A5%E6%88%BF%EF%BC%9A%E7%B4%B0%E5%B7%A5%E5%A0%B4%E5%A4%96%E8%A6%B3.jpg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), 2022