---
title: "ประวัติเอกิเบ็น 140 ปีของข้าวกล่องสถานีรถไฟญี่ปุ่น"
description: "เอกิเบ็นเริ่มต้นในปี 1885 จากข้าวปั้นสองก้อนกับหัวไชเท้าดอง มาดูว่าข้าวกล่องสถานีรถไฟของญี่ปุ่นกลายเป็นอาหารบรรจุกล่อง ผ่านช่วงสงคราม และมีรสชาติประจำถิ่นได้อย่างไร"
url: https://kama-meshi.com/th/articles/ekiben-history
language: th
published: 2026-11-11
category: "อาหารและวัฒนธรรม › เอกิเบ็น"
tags: ["เอกิเบ็น", "ประวัติรถไฟ"]
author: "กองบรรณาธิการโอกิโนยะ"
publisher: "Oginoya Co., Ltd."
translations:
  en: https://kama-meshi.com/en/articles/ekiben-history
  zh-TW: https://kama-meshi.com/zh-tw/articles/ekiben-history
  ko: https://kama-meshi.com/ko/articles/ekiben-history
  zh-CN: https://kama-meshi.com/zh-cn/articles/ekiben-history
  zh-HK: https://kama-meshi.com/zh-hk/articles/ekiben-history
  de: https://kama-meshi.com/de/articles/ekiben-history
  fr: https://kama-meshi.com/fr/articles/ekiben-history
  es: https://kama-meshi.com/es/articles/ekiben-history
---

# ประวัติเอกิเบ็น 140 ปีของข้าวกล่องสถานีรถไฟญี่ปุ่น

![ข้าวกล่องในกล่องไม้บาง มีข้าวก้อนทรงถังโรยงา ขนมจีบชูไม และกับข้าว](https://kama-meshi.com/_astro/shumai-bento-2017.QLIoDurI_Z1icsV.webp)

[เอกิเบ็น](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-ekiben) เบ็นโตะที่ขายตามสถานีรถไฟของญี่ปุ่น เริ่มต้นในปี 1885 จากข้าวปั้นสองก้อนกับหัวไชเท้าดองที่สถานีอุตสึโนมิยะ ต่อมากลายเป็นอาหารบรรจุกล่องที่มีกับข้าว ยังคงขายต่อเนื่องตลอดช่วงที่ขัดสนที่สุดระหว่างสงครามและหลังสงคราม และตั้งแต่ทศวรรษ 1950 ก็เริ่มมีรสชาติของแต่ละท้องถิ่น

## ข้าวปั้นสองก้อนกับผักดอง

เรื่องที่เล่ากันโดยทั่วไปเริ่มในเดือนกรกฎาคม 1885 เมื่อเส้นทางของบริษัทรถไฟนิปปงจากอุเอโนะในโตเกียวไปถึงอุตสึโนมิยะ ชิโรกิยะ ที่พักในอุตสึโนมิยะ จัดอาหารให้คนงานที่สร้างทางรถไฟสายนี้อยู่ก่อนแล้ว และเมื่อบริษัทรถไฟขอมา ก็เริ่มขายอาหารให้ผู้โดยสารที่สถานี อาหารนั้นคือข้าวปั้นสองก้อนกับหัวไชเท้าดองห่อด้วยกาบไผ่ ราคา 5 เซ็น ในเวลานั้นข้าวหน้าปลาไหลหนึ่งชามราคา 10 เซ็น จึงนับว่าแพง ถึงอย่างนั้นก็ยังขาดทุน เพราะรถไฟวิ่งเพียงวันละสี่เที่ยวไปกลับ และผู้โดยสารมีน้อย

สถานีที่สองที่ขายเอกิเบ็นคือโยโกกาวะบนสายหลักชินเอ็ตสึ ในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน ผู้ขายคือ[โอกิโนยะ](https://kama-meshi.com/th/articles/oginoya-history) และสิ่งที่ขายคือ “โอมุสุบิ” หรือข้าวปั้น สถานีที่สามคือทาคาซากิ ในเดือนมีนาคม 1886 ผู้ประกอบการเอกิเบ็นยุคแรกจำนวนมากเคยช่วยให้ทางรถไฟสร้างสำเร็จ และได้รับอนุญาตให้ขายเป็นการตอบแทน ทุกวันนี้เจ้าของกิจการรุ่นที่สามหรือรุ่นที่สี่ในหมู่ผู้ประกอบการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องแปลก

## อาหารบรรจุกล่องปรากฏขึ้น

เอกิเบ็นแรกที่เปลี่ยนจากข้าวปั้นเป็นอาหารครบมื้อขายที่ฮิเมจิ เมื่อทางรถไฟซันโยจากโกเบมาถึงที่นั่น หนังสืออ้างอิงระบุปีไว้ว่า 1888 บ้าง 1889 บ้าง กาบไผ่ถูกแทนที่ด้วยกล่องสองชั้นที่ทำจากแผ่นไม้ไสบาง ข้างในมีเนื้อปลาบดนึ่ง ปลาไท “คินตง” (ของบดรสหวาน) “ดาเตะมากิ” (ไข่ม้วนรสหวาน) ไก่ หัวลิลลี่ ผักดองแบบนาระ และอื่น ๆ

เอกิเบ็นแพร่หลายตั้งแต่ปลายสมัยเมจิจนถึงช่วงปีแรก ๆ ของสมัยไทโช ในสมัยไทโช กล่องบางแบบยึดสองชั้นเข้าด้วยกันที่มุมหนึ่งด้วยตัวหนีบโลหะขนาดเล็ก เพื่อให้ยืนกินในตู้รถไฟที่แน่นขนัดได้ เอกิเบ็นตั้งแต่ภูมิภาคคันโตขึ้นไปทางเหนือตามหลังเอกิเบ็นของภูมิภาคคันไซ ที่อุตสึโนมิยะและที่อื่น ๆ สิ่งเดียวที่เปลี่ยนไปจนถึงช่วงปีท้าย ๆ ของสมัยไทโช ซึ่งสิ้นสุดในปี 1926 คือหัวไชเท้าดองกลายเป็นบ๊วยดอง

## เอกิเบ็นที่ไม่เคยหยุด

นับตั้งแต่เริ่มต้น เอกิเบ็นขายต่อเนื่องมาแทบไม่ขาดช่วง การขายหยุดลงโดยสิ้นเชิงเพียงครั้งเดียวในเดือนกันยายน 1923 เป็นเวลาไม่กี่วันที่รถไฟวิ่งไม่ได้ในพื้นที่ที่ประสบแผ่นดินไหวใหญ่คันโต ส่วนในช่วงการโจมตีทางอากาศของสงครามโลกครั้งที่สอง การขายก็ยังดำเนินต่อไป

เอกิเบ็นที่แย่ที่สุดทั้งของข้างในและรสชาติ คือเอกิเบ็นในช่วงสงครามและช่วงหลังสงครามใหม่ ๆ อาหารอยู่ในระบบปันส่วน และการซื้อเอกิเบ็นต้องใช้คูปองอาหารควบคู่กับเงินสด ในกล่องอาจมีข้าวเพียงน้อยนิดกับสาหร่ายฮิจิกิต้มเกลือเท่านั้น หรือเป็นขนมปังผสมรำ กับฟักทอง ใบหัวไชเท้า และใบแครอตต้มเกลือ ไม่มีเนื้อสัตว์และไม่มีปลา ถึงอย่างนั้นก็ยังมีคนต่อแถวยาวบนชานชาลา

ในปี 1951 ผู้ผลิตเอกิเบ็นเริ่มได้รับการจัดสรรข้าวเป็นพิเศษ สำหรับผู้โดยสารรถไฟเท่านั้น [เบ็นโตะมากุโนอูจิ](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-bento)กลับมาอีกครั้ง และเอกิเบ็นที่มีเอกลักษณ์ของท้องถิ่นและมีความคิดสร้างสรรค์ก็เริ่มปรากฏ

## เอกิเบ็นพิเศษ

การรถไฟแห่งชาติแบ่งเอกิเบ็นเป็นสองประเภท เอกิเบ็นธรรมดาคือมากุโนอูจิ ทำให้ถูกปากคนหลากหลาย เอกิเบ็นพิเศษคือข้าวที่มีวัตถุดิบพิเศษอย่างเนื้อสัตว์หรือปลาเป็นหลัก ก่อนสงคราม ประเภทพิเศษหมายถึงข้าวหน้าไก่ หรือซูชิปลาอายุในฤดูร้อน และแทบไม่มีอย่างอื่น

ตั้งแต่ราวปี 1955 เอกิเบ็นที่มีชื่อทำนอง “ข้าวอย่างนั้นอย่างนี้” หรือ “ซูชิอย่างนั้นอย่างนี้” ปรากฏขึ้นทั่วประเทศ ตัวอย่างเด่นคือ[โทเงะ โนะ คามะเมชิ](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-kamameshi)ของสถานีโยโกกาวะ ซึ่งวางขายในเดือนกุมภาพันธ์ 1958 ในเดือนเดียวกันนั้น งานเอกิเบ็นแฟร์ระดับประเทศครั้งแรกก็จัดขึ้นที่ห้างทาคาชิมายะในโอซาก้า

![โทเงะ โนะ คามะเมชิในหม้อดินเผา พร้อมภาชนะใส่ผักดองใบเล็กและซองตะเกียบของโอกิโนยะ](https://kama-meshi.com/_astro/toge-no-kamameshi-train-2016.BnBsP0vQ_9moL7.webp "โทเงะ โนะ คามะเมชิ ปี 2016")

## หนึ่งพันห้าร้อยชนิด

เมื่อถึงปี 1982 มีเอกิเบ็นราว 1,500 ชนิด ในจำนวนนี้ 1,035 ชนิดเป็นประเภทพิเศษ และ 521 ชนิดเป็นซูชิ ขายที่ 345 สถานี โดยผู้ผลิต 384 ราย สิบปีก่อนหน้านั้น ในเดือนมีนาคม 1972 เมื่อชินคันเซ็นขยายเส้นทางจากชินโอซาก้าไปทางตะวันตกถึงโอกายามะ เอกิเบ็นราคา 1,000 เยนกล่องแรกปรากฏขึ้นที่สถานีชินโกเบ เป็นเบ็นโตะชาบูชาบู

## แหล่งอ้างอิง

- [Kotobank: “Ekiben” (Japanese dictionaries and encyclopedias)](https://kotobank.jp/word/%E9%A7%85%E5%BC%81-444219)
- [Oginoya: Company timeline](https://www.oginoya.co.jp/tougenokamameshi/history/)

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

- [Qurren / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kiyoken_Shumai_Bento_2017-08.jpg), [CC BY-SA 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0), 2017
- [pcs34560 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:T%C5%8Dge_no_Kamameshi_Oginoya_photo_by_Pcs34560_20160116_1311.jpg), Public domain, 2016