---
title: "ภาชนะของเอกิเบ็น กาบไผ่ กล่องไม้ และหม้อที่เก็บไว้ได้"
description: "เอกิเบ็นเคยมาในห่อกาบไผ่ กล่องไม้ไสบาง หม้อเซรามิก พลาสติก และเยื่อกระดาษขึ้นรูป มาดูว่าวัสดุแต่ละอย่างใช้เพราะอะไร และใช้มาตั้งแต่เมื่อไร"
url: https://kama-meshi.com/th/articles/ekiben-containers
language: th
published: 2026-11-11
category: "อาหารและวัฒนธรรม › เอกิเบ็น"
tags: ["เอกิเบ็น", "คามะเมชิ"]
author: "กองบรรณาธิการโอกิโนยะ"
publisher: "Oginoya Co., Ltd."
translations:
  en: https://kama-meshi.com/en/articles/ekiben-containers
  zh-TW: https://kama-meshi.com/zh-tw/articles/ekiben-containers
  ko: https://kama-meshi.com/ko/articles/ekiben-containers
  zh-CN: https://kama-meshi.com/zh-cn/articles/ekiben-containers
  zh-HK: https://kama-meshi.com/zh-hk/articles/ekiben-containers
  de: https://kama-meshi.com/de/articles/ekiben-containers
  fr: https://kama-meshi.com/fr/articles/ekiben-containers
  es: https://kama-meshi.com/es/articles/ekiben-containers
---

# ภาชนะของเอกิเบ็น กาบไผ่ กล่องไม้ และหม้อที่เก็บไว้ได้

![โทเงะ โนะ คามะเมชิที่แกะออกแล้ว มีกระดาษปิดสีส้มกับเชือกสีน้ำเงิน หม้อสีน้ำตาลที่มีอาหารอยู่เต็ม ฝาเซรามิกแบน ภาชนะใสใบเล็กใส่ผักดอง และซองตะเกียบ](https://kama-meshi.com/_astro/toge-no-kamameshi-unpacked-2019.BjKiul2R_Z2rQ64C.webp)

[เอกิเบ็น](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-ekiben) เบ็นโตะที่ขายตามสถานีรถไฟของญี่ปุ่น เคยมาในห่อกาบไผ่ ในกล่องไม้ไสบางหรือไม้ดัดโค้ง และในหม้อเซรามิก พลาสติก และเยื่อกระดาษขึ้นรูป เอกิเบ็นแรกในปี 1885 ห่อด้วยกาบไผ่ กล่องไม้มาถึงแล้วเมื่อปี 1889 และนับตั้งแต่โทเงะ โนะ คามะเมชิวางขายในหม้อดินเผาเมื่อปี 1958 เอกิเบ็นบางชนิดก็มาในภาชนะที่อยู่กับนักเดินทางต่อไปหลังกินเสร็จ

## กาบไผ่

[เอกิเบ็นแรก](https://kama-meshi.com/th/articles/ekiben-history)ที่ขายที่สถานีอุตสึโนมิยะในเดือนกรกฎาคม 1885 คือข้าวปั้นสองก้อนกับหัวไชเท้าดองห่อด้วยกาบไผ่ กาบไผ่คือเปลือกหุ้มคล้ายเกล็ดของหน่อไม้ ซึ่งหลุดออกเมื่อไผ่โตขึ้น มีคุณสมบัติต้านแบคทีเรีย และใช้ห่ออาหารอย่างข้าวปั้นและขนมแป้งปั้น

ก่อนจะมีไม้ไสบาง อาหารในญี่ปุ่นห่อด้วยกาบของไผ่ “มาดาเกะ” ในปี 1851 ไผ่มาดาเกะของภูมิภาคคันโตรอบโตเกียวในปัจจุบันออกดอกแล้วตาย และกาบไผ่ก็ขาดแคลน ปีถัดมา มิยาจิมะ คันซาเอมง แห่งสึกิโนวะ ในจังหวัดไซตามะปัจจุบัน ทำของทดแทนได้สำเร็จ คือไม้ที่ไสให้บางเท่ากระดาษ

## กล่องไม้ไสบาง

ไม้ไสบางนั้นคือ “เคียวงิ” ไม้ซีดาร์ ไซเปรส หรือสนที่ไสเป็นแผ่น ได้ชื่อมาจากพระสูตร หรือ “เคียว” ที่ครั้งหนึ่งเคยเขียนลงบนแผ่นไม้แบบนี้ เคียวงิแผ่นบางใช้ห่ออาหาร เคียวงิที่หนากว่าพับเป็น “โอริบาโกะ” กล่องตื้นที่สืบมาจาก “วาริโงะ” กล่องข้าวแบ่งช่องทำจากไม้ไซเปรสพับ ซึ่งใช้วันเดียวแล้วทิ้ง

เอกิเบ็นแรกที่บรรจุอาหารครบมื้อขายที่ฮิเมจิเมื่อทางรถไฟซันโยจากโกเบมาถึงที่นั่น และมาในกล่องเคียวงิสองชั้น ชั้นหนึ่งใส่ข้าว อีกชั้นใส่กับข้าว หนังสืออ้างอิงระบุปีไว้ว่า 1888 บ้าง 1889 บ้าง มาเนกิ โชกูฮิน ผู้ผลิตเอกิเบ็นของฮิเมจิที่ก่อตั้งในปี 1888 ระบุว่าเอกิเบ็นมากุโนอูจิในกล่องเคียวงิของตนเริ่มในปี 1889 และเรียกว่าเป็นครั้งแรกในญี่ปุ่น

กล่องชั้นเดียวกลายเป็นรูปแบบปกติในสมัยโชวะ ซึ่งเริ่มในปี 1926 [เบ็นโตะชูไม](https://kama-meshi.com/th/articles/shumai-bento)ของโยโกฮาม่าที่คิดขึ้นในปี 1954 มาในกล่องเคียวงิ ซึ่งคิโยเค็น ผู้ผลิต นับเป็นหนึ่งในสิ่งที่ทำเพื่อให้อาหารอร่อยแม้เย็นแล้ว

![กล่องเบ็นโตะที่มีฝาไม้บางเห็นลายไม้ และมีซองตะเกียบวางอยู่ด้านบน](https://kama-meshi.com/_astro/shumai-bento-lid-2023.CSVaRP-Q_212tLG.webp "ฝาเคียวงิของเบ็นโตะชูไม ปี 2023")

## กล่องไม้ดัดโค้ง

“มาเงโมโนะ” คือภาชนะที่ทำโดยดัดแผ่นไม้ไซเปรสหรือซีดาร์บางให้เป็นวงกลมหรือวงรี เย็บรอยต่อด้วยเปลือกซากุระหรือเปลือกเบิร์ช แล้วใส่ก้น ภาชนะแบบนี้เบาและอากาศผ่านได้ จึงเหมาะกับการเก็บอาหาร และชาวนากับชาวประมงก็ใส่อาหารกลางวันพกไปในภาชนะนี้ โดยเรียกกันในชื่ออย่าง “วัปปะ” และ “เม็มปะ”

[มาสุ โนะ ซูชิ](https://kama-meshi.com/th/articles/masu-no-sushi) ซูชิปลาเทราต์ที่ขายเป็นเอกิเบ็นที่สถานีโทยามะ อัดลงในวัปปะที่ปูด้วยใบไผ่ซาซะ ในปี 1962 ตอนที่เอกิเบ็นส่วนใหญ่ห่อด้วยกระดาษแล้วผูกเชือก มินาโมโตะ ผู้ผลิต นำวัปปะใส่กล่อง หนึ่งปีต่อมามินาโมโตะเปลี่ยนเถาวิสทีเรียที่ใช้มัดวัปปะเป็นยางรัด และทำก้นกับฝาด้วยไม้อัด เพราะไม้ที่ดูดน้ำเข้าไปนั้นหนัก และคนงานที่มัดเถาด้วยมือเปล่าก็บาดเจ็บได้ง่าย

![ภาชนะไม้ทรงกลมที่ฝาถูกกดไว้ด้วยแท่งไม้ไผ่สีเขียวสองแท่งและยางรัด](https://kama-meshi.com/_astro/masu-zushi-wappa-bamboo-2007.TstCTsHu_ZsOwWv.webp "มาสุซูชิในวัปปะ ปี 2007")

## เซรามิก

[ชาที่ขายคู่กับเอกิเบ็น](https://kama-meshi.com/th/articles/train-tea)มาในกาน้ำชาดินเผาใบเล็กที่เรียกว่า “คิชะโดบิง” หรือ “กาน้ำชารถไฟ” ซึ่งเขียนชื่อสถานีและชื่อผู้ขายเบ็นโตะไว้ [มาชิโกะ](https://kama-meshi.com/th/articles/mashiko-ware) เมืองเครื่องปั้นดินเผาในจังหวัดโทจิงิ เป็นหนึ่งในแหล่งที่เผากาน้ำชานี้ และกองของทิ้งของเตาเผาแห่งหนึ่งในมาชิโกะก็พบกาจำนวนมากจากช่วงกลางสมัยไทโช (1912–1926)

หม้อของ[โทเงะ โนะ คามะเมชิ](https://kama-meshi.com/th/articles/what-is-kamameshi)ก็เป็นมาชิโกะยากิเช่นกัน ตอนที่โอกิโนยะวางขายที่สถานีโยโกกาวะเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 1958 เอกิเบ็นที่คนนึกถึงคือมากุโนอูจิเย็นชืด และผู้โดยสารที่เหนื่อยจากการเดินทางไกลขอเอกิเบ็นอุ่น ๆ หม้อเซรามิกผ่านการฆ่าเชื้อด้วยความร้อนสูงก่อนบรรจุ จึงเก็บความอุ่นไว้ได้ และอาหารก็ไปถึงมือลูกค้าขณะยังอุ่น โทเงะ โนะ คามะเมชิถือกันว่าเป็นตัวอย่างเด่นของเอกิเบ็นที่มีชื่อทำนอง “ข้าวอย่างนั้นอย่างนี้” และ “ซูชิอย่างนั้นอย่างนี้” ซึ่งปรากฏขึ้นทั่วญี่ปุ่นตั้งแต่ราวปี 1955 และขายไปแล้วกว่า 170 ล้านชุด

![หม้อเปล่าที่มีชื่อโอกิโนยะสลักอยู่บนแถบเคลือบสีน้ำตาล มีฝาแบนพิงอยู่](https://kama-meshi.com/_astro/oginoya-kama-empty.KK2aZBo3_Z2jk9w6.webp "หม้อของโทเงะ โนะ คามะเมชิกับฝา")

## หม้อที่อยู่กับนักเดินทางต่อไป

โอกิโนยะเผยแพร่สูตรอาหารที่ใช้[หม้อเปล่า](https://kama-meshi.com/th/articles/the-kama-pot) และขายฝาไม้ไผ่ที่มีขอบยางซึ่งทำมาให้เข้ากับหม้อ หม้อที่ลูกค้าใช้ภายในร้านของโอกิโนยะเองจะถูกเก็บกลับ ตรวจหาความเสียหาย ล้างด้วยไอน้ำสองรอบ แล้วนำมาใช้อีก โอกิโนยะยังขาย “มินิคามะ” หม้อมาชิโกะยากิใบเล็กที่ใส่มะเขือม่วงลูกเล็กดองหรือลูกอมแอปเปิล และแนะนำให้ใช้หม้อเก็บของชิ้นเล็กหลังจากนั้น

![ชั้นไม้ที่วางลังพลาสติก ใต้ป้ายที่เขียนว่า 空き釜入れ ด้านหลังเป็นลานจอดรถและภูเขา](https://kama-meshi.com/_astro/oginoya-empty-pot-box-2015.D9qyZmCF_14RS4K.webp "จุดรับคืนหม้อเปล่าที่เซอร์วิสแอเรียโยโกกาวะบนทางด่วนโจชินเอ็ตสึ ปี 2015 ป้ายเขียนว่า “ที่ใส่หม้อเปล่า”")

![หม้อเซรามิกใบเล็กที่ปิดด้วยกระดาษสีม่วงผูกเชือกสีฟ้าอ่อน ข้างจานมะเขือม่วงลูกเล็กดอง](https://kama-meshi.com/_astro/oginoya-mini-kama-eggplant.DtohGtK4_1A9Xrp.webp "มินิคามะใส่มะเขือม่วงลูกเล็กดอง")

[ฮิปปาริดาโกะ เมชิ](https://kama-meshi.com/th/articles/hipparidako-meshi) เอกิเบ็นข้าวปลาหมึกยักษ์ที่ขายที่สถานีนิชิอากาชิมาตั้งแต่ปี 1998 มาในหม้อเซรามิกที่ทำเลียนแบบหม้อดักปลาหมึกยักษ์ หม้อนี้ไม่มีฝา และผู้ซื้อก็ขอฝามาตลอด ในเดือนมกราคม 2021 อาวาจิยะ ผู้ผลิต จึงวางขายฝาเซรามิกแยกต่างหาก

## พลาสติกและเยื่อกระดาษขึ้นรูป

ภาชนะของ[ดารุมะ เบ็นโตะ](https://kama-meshi.com/th/articles/daruma-bento)ซึ่งขายที่สถานีทาคาซากิมาตั้งแต่ปี 1960 ทำเป็นรูปตุ๊กตา “ดารุมะ” และรุ่นแรกเป็นเซรามิก ภาชนะในปัจจุบันเป็นพลาสติกสีแดง ซึ่งนำมาใช้เพราะถือง่ายกว่าและถูกสุขอนามัยกว่า ปากของใบหน้าที่ขึ้นรูปบนฝาเป็นช่อง ภาชนะเปล่าจึงใช้เป็นกระปุกออมสินได้

![ภาชนะสีแดงที่เปิดอยู่ ข้างในมีข้าว ไก่หั่นชิ้น และผัก ข้าง ๆ มีฝาสีแดงที่ขึ้นรูปเป็นใบหน้า](https://kama-meshi.com/_astro/daruma-bento-2014.ChHHJuT3_Z186bpA.webp "ดารุมะ เบ็นโตะกับฝา ปี 2014")

ในบรรดา[เอกิเบ็นอื่นที่คนจำได้เพราะภาชนะ](https://kama-meshi.com/th/articles/famous-ekiben) โมทาโร่ เบ็นโตะ จากมิเอะ มีภาชนะรูปวัวที่เล่นเพลงเมื่อเปิดฝา และเบ็นโตะลิ้นวัวจากมิยากิ[อุ่นตัวเองได้](https://kama-meshi.com/th/articles/self-heating-ekiben)ด้วยตัวทำความร้อนที่ก้นกล่องเมื่อดึงเชือก

หม้อของโทเงะ โนะ คามะเมชินั้นหนัก และลูกค้าก็บอกเช่นนั้น ตั้งแต่ปี 2012 โอกิโนยะจึงขายอาหารแบบเดียวกันในภาชนะเยื่อกระดาษขึ้นรูปที่คงรูปทรงกลมมนของหม้อเซรามิกไว้ด้วย ภาชนะนี้ทำจากวัสดุที่ตามปกติจัดเป็นของเสียอุตสาหกรรม อย่างชานอ้อยและเปลือกหน่อไม้ และได้รับรางวัลกู๊ดดีไซน์ในปี 2013 เปลือกหน่อไม้นั้นก็คือกาบไผ่ วัสดุที่ใช้ห่อข้าวปั้นที่อุตสึโนมิยะในปี 1885

![ภาชนะเยื่อกระดาษขึ้นรูปสีขาวที่ทำเป็นรูปหม้อ บนฝามีชื่อโอกิโนยะขึ้นรูปอยู่](https://kama-meshi.com/_astro/oginoya-pulp-container.DMEO-9Qx_ZCDqVE.webp "ภาชนะเยื่อกระดาษขึ้นรูป")

## แหล่งอ้างอิง

- [Kotobank: “Ekiben” (Japanese dictionaries and encyclopedias)](https://kotobank.jp/word/%E9%A7%85%E5%BC%81-444219)
- [Kotobank: “Kyōgi”](https://kotobank.jp/word/%E7%B5%8C%E6%9C%A8-52536)
- [Kotobank: “Oribako”](https://kotobank.jp/word/%E6%8A%98%E7%AE%B1-455354)
- [Kotobank: “Warigo”](https://kotobank.jp/word/%E7%A0%B4%E5%AD%90-154348)
- [Kotobank: “Magemono”](https://kotobank.jp/word/%E6%9B%B2%E3%81%92%E7%89%A9-136005)
- [Kotobank: “Take no kawa” (bamboo sheath)](https://kotobank.jp/word/%E7%AB%B9%E3%81%AE%E7%9A%AE-560110)
- [Kotobank: “Bentōbako”](https://kotobank.jp/word/%E5%BC%81%E5%BD%93%E7%AE%B1-626524)
- [Government of Japan, Highlighting Japan (August 2022): The Characteristics and Many Uses of Japanese Bamboo](https://www.gov-online.go.jp/eng/publicity/book/hlj/html/202208/202208_01_en.html)
- [Maneki Shokuhin: Company profile and history](https://www.maneki-co.com/about-us/company/)
- [Masu no Sushi Honpo Minamoto: History of Minamoto](https://www.minamoto.co.jp/about)
- [Fukushima Prefecture Culture Promotion Foundation: research column no. 84, On train teapots (2020)](https://sitereports.nabunken.go.jp/91262)
- [Takaben: Daruma Bento](https://www.takaben.co.jp/obento/ekiben/daruma.html)
- [Japan National Tourism Organization: Experience Japan's Local Ekiben Culture](https://www.japan.travel/en/guide/experience-japans-local-ekiben-culture/)
- [Oginoya: About the containers](https://www.oginoya.co.jp/tougenokamameshi/kodawari/)
- [Oginoya: Efforts to achieve the SDGs](https://www.oginoya.co.jp/tougenokamameshi/sdgs/)
- [Oginoya: Safety and quality control](https://www.oginoya.co.jp/tougenokamameshi/quarity/)
- [Oginoya: Tōge no Kamameshi in the molded-pulp container](https://www.oginoya.co.jp/bento/kamameshi_eco/)
- [Oginoya online shop: Tōge no Mini Kama](https://ec.oginoya.co.jp/products/minigama_konasu)

ที่มาของภาพ (ย่อขนาดเพื่อการแสดงผล):

- [inunami / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Annakaharuna_20191228175636_(49842254163).jpg), [CC BY 2.0](https://creativecommons.org/licenses/by/2.0), 2019
- [経済特区 / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E3%82%B7%E3%82%A6%E3%83%9E%E3%82%A4%E5%BC%81%E5%BD%93IMG_20231003_120217_01.jpg), [CC0](http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en), 2023
- [veroyama / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E9%B1%92%E5%AF%BF%E5%8F%B8_(486121003).jpg), [CC BY-SA 2.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0), 2007
- [โอกิโนยะ](https://ec.oginoya.co.jp/pages/kamameshi_mashiko)
- [Togabi / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oginoya_Empty_container_collection_box.jpg), [CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), 2015
- [โอกิโนยะ](https://ec.oginoya.co.jp/products/minigama_konasu)
- [Qurren / Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Takaben_Daruma_Bento.jpg), [CC BY-SA 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0), 2014